{"id":142,"date":"2017-07-19T22:23:07","date_gmt":"2017-07-19T20:23:07","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=142"},"modified":"2017-07-19T22:23:07","modified_gmt":"2017-07-19T20:23:07","slug":"w-jaki-sposob-slowo-boze-dociera-do-nas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/w-jaki-sposob-slowo-boze-dociera-do-nas\/","title":{"rendered":"W jaki spos\u00f3b s\u0142owo Bo\u017ce dociera do nas?"},"content":{"rendered":"

Prosz\u0119 napisa\u0107, jak podchodzi\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesnej biblistyki, by nie straci\u0107 wiary. Im wi\u0119cej czytam, tym bardziej czuj\u0119, \u017ce staj\u0119 si\u0119 niedowiarkiem i sceptykiem. W ci\u0105gu ostatnich pi\u0119tnastu lat gromadzi\u0142em i czyta\u0142em wielotomowe komentarze do Pisma \u015awi\u0119tego, bardzo uczone i grube dzie\u0142a r\u00f3\u017cnych biblist\u00f3w. Te lektury odbieraj\u0105 mi wiar\u0119 w natchnienie Pisma \u015awi\u0119tego. Okazuje si\u0119, \u017ce tekst masorecki daleki jest od pierwotnego tekstu palesty\u0144skiego, \u017ce Septuaginta (przedchrze\u015bcija\u0144ski przek\u0142ad Biblii na j\u0119zyk grecki) jest wykorzystywana w tych miejscach Nowego Testamentu, w kt\u00f3rych cytowanie wed\u0142ug tekstu hebrajskiego zmniejsza\u0142oby moc dowodow\u0105 cytowanego proroctwa. Ostatnio studiowa\u0142em „Komentarz do Ksi\u0119gi Psalm\u00f3w”, wydany przez profesora KUL-u, ksi\u0119dza Stanis\u0142awa \u0141acha. Mo\u017cna si\u0119 za\u0142ama\u0107, czytaj\u0105c tam niezliczon\u0105 ilo\u015b\u0107 wariant\u00f3w i r\u00f3\u017cnic w r\u00f3\u017cnych staro\u017cytnych kodeksach.<\/i>
\nWydaje mi si\u0119, \u017ce istot\u0119 Pa\u0144skich trudno\u015bci da si\u0119 stre\u015bci\u0107 nast\u0119puj\u0105co: Wprawdzie m\u00f3wi Pan o natchnieniu Pisma \u015awi\u0119tego (a zatem u\u017cywa Pan terminu teologicznie poprawnego), ale w gruncie rzeczy nabra\u0142 Pan – w dobrej wierze, rzecz jasna – fa\u0142szywego prze\u015bwiadczenia, jakoby Pismo \u015awi\u0119te by\u0142o ksi\u0119g\u0105 objawion\u0105. Prze\u015bwiadczenia tego nie da si\u0119 pogodzi\u0107 z faktem, \u017ce biblistyka potrafi sporo powiedzie\u0107 na temat procesu powstawania poszczeg\u00f3lnych ksi\u0105g \u015bwi\u0119tych – i to powoduje wielkie zamieszanie w Pa\u0144skiej wierze. A wr\u0119cz g\u00f3r\u0105, kt\u00f3ra tarasuje Panu dost\u0119p do Jezusa Chrystusa, sta\u0142a si\u0119 dla Pana \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce wiele miejsc, zw\u0142aszcza Starego Testamentu, ale r\u00f3wnie\u017c Nowego, dosz\u0142o do nas w odmiennych wariantach. I sk\u0105d teraz mamy wiedzie\u0107 – pyta Pan tak dramatycznie, jakby sam fundament wiary usuwa\u0142 si\u0119 Panu spod n\u00f3g – kt\u00f3ry z tych wariant\u00f3w jest natchniony przez Ducha \u015awi\u0119tego, a kt\u00f3ry jest tekstem tylko ludzkim?
\nDlaczego z Pismem \u015awi\u0119tym – pozwol\u0119 sobie po swojemu sformu\u0142owa\u0107 Pa\u0144ski problem – jest odwrotnie ni\u017c z Panem Tadeuszem<\/i> Adama Mickiewicza? Wariantowo\u015b\u0107 Pana Tadeusza<\/i> niewiele by nam przeszkadza\u0142a, ale w\u0142a\u015bnie w przypadku tego dzie\u0142a nie mamy wi\u0119kszych k\u0142opot\u00f3w z ustaleniem tekstu, jaki wyszed\u0142 spod pi\u00f3ra autora. W przypadku Pisma \u015awi\u0119tego tak by si\u0119 chcia\u0142o, \u017ceby tekst oryginalny, z kt\u00f3rego jest ono t\u0142umaczone na j\u0119zyk polski, nawet jedn\u0105 literk\u0105 nie r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od tekstu, jaki napisali autorzy natchnieni przez Ducha \u015awi\u0119tego – a tymczasem w Starym Testamencie mamy nawet kilka przypadk\u00f3w, \u017ce jaka\u015b ksi\u0119ga dotar\u0142a do nas w d\u0142u\u017cszej i kr\u00f3tszej wersji, natomiast wariantowo\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych zda\u0144 zdarza si\u0119 stosunkowo cz\u0119sto. Kt\u00f3ry z tych wariant\u00f3w jest natchniony przez Ducha \u015awi\u0119tego i jak to w poszczeg\u00f3lnych przypadkach ustala\u0107? Pan z g\u00f3ry przewiduje, \u017ce na pytania te nigdy nie potrafimy sobie do ko\u0144ca odpowiedzie\u0107 – i ogromnie przeszkadza to Panu w religijnym otwarciu si\u0119 na Pismo \u015awi\u0119te.
\nKa\u017cda trudno\u015b\u0107 w wierze – je\u015bli od niej nie uciekamy i staramy si\u0119 j\u0105 rzetelnie zg\u0142\u0119bi\u0107 – niesie z sob\u0105 obietnic\u0119 jakiego\u015b oczyszczenia naszej wiary i jej umocnienia. Ale zanim spr\u00f3buj\u0119 wskaza\u0107 na t\u0119 szans\u0119 dla wiary, jak\u0105 niesie przedstawiony przez Pana problem, warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce problem jest szerszy jeszcze, ni\u017c to wynika z Pa\u0144skiego listu. I tak na przyk\u0142ad jest w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym co najmniej kilkadziesi\u0105t miejsc, kt\u00f3rych wsp\u00f3\u0142czesna biblistyka nie potrafi odczyta\u0107 w spos\u00f3b pewny. Od razu wi\u0119c nasuwa si\u0119 pytanie: A je\u015bli bibli\u015bci nietrafnie domy\u015blaj\u0105 si\u0119 w tych miejscach tego sensu, jakiego si\u0119 domy\u015blaj\u0105, to przecie\u017c sens autentyczny w nich zawarty jest dla nas niedost\u0119pny!
\nMn\u00f3stwo innych problem\u00f3w powstaje w zwi\u0105zku z tym, \u017ce prawie wszyscy czytamy Pismo \u015awi\u0119te w przek\u0142adach na j\u0119zyki ojczyste. Ot\u00f3\u017c wystarczy por\u00f3wna\u0107 par\u0119 polskich przek\u0142ad\u00f3w jakiegokolwiek fragmentu Biblii, \u017ceby sobie u\u015bwiadomi\u0107 ich nieusuwaln\u0105 niedoskona\u0142o\u015b\u0107. \u017baden przek\u0142ad nie odda ca\u0142ego sensu, jaki jest zawarty w tek\u015bcie oryginalnym, a zarazem nie ma przek\u0142adu, kt\u00f3ry by czego\u015b nie zniekszta\u0142ci\u0142 lub niezgodnie z orygina\u0142em nie ujednoznaczni\u0142. Nieraz te\u017c tekst przek\u0142adu pobudza czytelnika do skojarze\u0144, zupe\u0142nie obcych tekstowi oryginalnemu. Tych niedoskona\u0142o\u015bci \u017caden t\u0142umacz nie uniknie, nawet je\u015bli si\u0119 bardzo stara. Jasno st\u0105d wynika, \u017ce przek\u0142ad umo\u017cliwia nam dost\u0119p do znajduj\u0105cego si\u0119 w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym s\u0142owa Bo\u017cego, ale zarazem podaje nam je w szacie wysoce nieadekwatnej.
\nTego typu problemy mo\u017cna by mno\u017cy\u0107. Wszystkie one sprowadzaj\u0105 si\u0119 do jednego pytania: Czy zawarte w Pi\u015bmie s\u0142owo Bo\u017ce dociera do nas autentycznie, skoro czytamy je w niedoskona\u0142ym przek\u0142adzie i – co wi\u0119cej – skoro nawet tekst oryginalny nieraz a\u017c si\u0119 roi od alternatywnych wariant\u00f3w?
\nOt\u00f3\u017c chrze\u015bcijanin, kt\u00f3ry sobie wszystkie te problemy u\u015bwiadomi, ma szans\u0119 zrozumie\u0107 wreszcie, \u017ce przedmiotem Bo\u017cego objawienia nie jest Pismo \u015awi\u0119te, ale co\u015b niesko\u0144czenie wi\u0119kszego, za\u015b Pismo \u015awi\u0119te jest nieomylnym, natchnionym przez Ducha \u015awi\u0119tego, \u015bwiadectwem tego objawienia. Mianowicie B\u00f3g w swoim niesko\u0144czonym mi\u0142osierdziu objawi\u0142 nam nie Pismo \u015awi\u0119te, ale samego siebie – najpe\u0142niej przez danie nam Jednorodzonego Syna, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jednym z nas, a swoim wytrwaniem w mi\u0142o\u015bci nawet na Krzy\u017cu przewa\u017cy\u0142 ca\u0142e z\u0142o tego \u015bwiata i otworzy\u0142 nam drog\u0119 do \u017cycia wiecznego.
\nPierwszym i podstawowym darem, jaki Ko\u015bci\u00f3\u0142 otrzyma\u0142 od Boga, nie jest wi\u0119c Pismo \u015awi\u0119te, ale Jezus Chrystus, Dobry Pasterz szukaj\u0105cy zagubionych owieczek i pragn\u0105cy zwi\u0105za\u0107 je z Sob\u0105 odwzajemnion\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. Pismo \u015awi\u0119te jest bezcennym i niezast\u0105pionym narz\u0119dziem, pomagaj\u0105cym nam w otwieraniu si\u0119 na ten Dar podstawowy. Ale by\u0142 czas, kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 by\u0142 ju\u017c naprawd\u0119 obdarzony Jezusem Chrystusem i Jego s\u0142owem, a zarazem nie mia\u0142 jeszcze ani jednej ksi\u0119gi Nowego Testamentu – i wcale nie by\u0142 przez to duchowo ubo\u017cszy od Ko\u015bcio\u0142a wsp\u00f3\u0142czesnego, kt\u00f3ry ma mo\u017cno\u015b\u0107 wczytywa\u0107 si\u0119 w s\u0142owo Bo\u017ce zawarte w Ewangeliach i innych ksi\u0119gach Nowego Testamentu. Bo pierwszym miejscem, gdzie przechowuje si\u0119 s\u0142owo Bo\u017ce, jest \u017cywy Ko\u015bci\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym jest ono g\u0142oszone, przyjmowane w wierze i zg\u0142\u0119biane w modlitwie. Pismo \u015awi\u0119te zosta\u0142o dane Ko\u015bcio\u0142owi, aby\u015bmy mogli w jego zwierciadle sprawdzi\u0107 autentyczno\u015b\u0107 naszej wiary i si\u0119 w niej pog\u0142\u0119bia\u0107.
\nZachowa\u0142o si\u0119 na ten temat zupe\u0142nie niezwyk\u0142e \u015bwiadectwo sprzed 1800 lat. Jego autor, \u015bw. Ireneusz, ma jeszcze \u017cyw\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce pism Nowego Testamentu Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie mia\u0142 od samego pocz\u0105tku, tote\u017c doskonale potrafi sobie wyobrazi\u0107, \u017ce Aposto\u0142owie mogliby nam tych pism w og\u00f3le nie zostawi\u0107. Co wa\u017cniejsze, wiar\u0119 w Chrystusa przyjmowali w\u00f3wczas r\u00f3wnie\u017c przedstawiciele narod\u00f3w, na kt\u00f3rych j\u0119zyki Pismo \u015awi\u0119te, nawet Stary Testament, nie zosta\u0142y jeszcze prze\u0142o\u017cone – a przecie\u017c, powiada Ireneusz, nie s\u0105 oni Chrystusem i Duchem \u015awi\u0119tym obdarowani mniej ni\u017c my, kt\u00f3rzy mamy dost\u0119p do Pisma \u015awi\u0119tego.
\nCzytaj\u0105c wypowied\u017a Ireneusza na ten temat, warto pami\u0119ta\u0107 o tym, jak niewiele dzieli czas jego \u017cycia od czas\u00f3w apostolskich: na w\u0142asne uszy s\u0142ucha\u0142 on Polikarpa, biskupa Smyrny, kiedy ten opowiada\u0142 o swoich bezpo\u015brednich kontaktach z Aposto\u0142em Janem! Zarazem trzeba wiedzie\u0107, \u017ce pisma Ireneusza przepe\u0142nione s\u0105 uwagami i obja\u015bnieniami biblijnymi, tote\u017c w s\u0142owach, kt\u00f3re teraz zacytuj\u0119, w \u017cadnym razie nie wolno dopatrywa\u0107 si\u0119 pomniejszania znaczenia Pisma \u015awi\u0119tego.
\n„Gdyby o jakim drobnym zagadnieniu wy\u0142oni\u0142a si\u0119 dyskusja – pisze \u015bw. Ireneusz w swoim dziele pt. Zdemaskowanie i odparcie fa\u0142szywej gnozy<\/i> (3,4,1-2) – czy\u017c nie trzeba by zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do najstarszych Ko\u015bcio\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych \u017cyli Aposto\u0142owie i od nich bra\u0107 to, co w dyskutowanym zagadnieniu jest pewne i jasne? A jak nale\u017ca\u0142oby post\u0105pi\u0107, gdyby i Aposto\u0142owie nie zostawili nam ksi\u0105g? Czy\u017c nie trzeba by i\u015b\u0107 za norm\u0105 tradycji, jak\u0105 przekazali tym, kt\u00f3rym powierzali Ko\u015bcio\u0142y? To ustanowienie wyznaje wiele lud\u00f3w barbarzy\u0144skich, kt\u00f3re uwierzy\u0142y w Chrystusa. Bez papieru i atramentu maj\u0105 przez Ducha \u015awi\u0119tego wypisane w sercach swych zbawienie i pilnie strzeg\u0105 starej tradycji. (…) Ci, co to wyznanie wiary przyj\u0119li bez pism, w stosunku do naszego j\u0119zyka s\u0105 barbarzy\u0144cami, lecz w pogl\u0105dach, zwyczajach i post\u0119powaniu s\u0105, dzi\u0119ki wierze, bardzo m\u0105drymi i podobaj\u0105 si\u0119 Bogu, bo \u017cyj\u0105 we wszelkiej sprawiedliwo\u015bci, czysto\u015bci i m\u0105dro\u015bci”.
\nO tym, \u017ce Pismo \u015awi\u0119te jest narz\u0119dne i s\u0142u\u017cebne wobec tego Daru, kt\u00f3remu na imi\u0119 Jezus Chrystus, pisa\u0142 w roku oko\u0142o 200 nieco m\u0142odszy od Ireneusza Tertulian: „Powiedziano w Ewangelii: Wiara twoja ci\u0119 uzdrowi\u0142a. A wi\u0119c nie znajomo\u015b\u0107 Pisma \u015awi\u0119tego. Wiara jest zawarta w regule prawdy i ma charakter prawa, kt\u00f3rego zachowanie daje zbawienie. Natomiast studium Pisma \u015awi\u0119tego mo\u017ce pochodzi\u0107 z pustej ciekawo\u015bci i w\u00f3wczas nic wi\u0119cej nie daje, pr\u00f3cz tytu\u0142u uczonego. Niech wi\u0119c ciekawo\u015b\u0107 ust\u0105pi wierze, a s\u0142awa zbawieniu, a ju\u017c absolutnie niech sobie nie przeszkadzaj\u0105, ale niech \u017cyj\u0105 w zgodzie” (Preskrypcja przeciw heretykom<\/i> 14). Tertulian, rzecz jasna, bardzo wysoko ceni\u0142 Pismo \u015awi\u0119te, ale zarazem zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce znajomo\u015b\u0107 Pisma \u015awi\u0119tego jest czym\u015b zupe\u0142nie ja\u0142owym, je\u015bli nie \u017cywi naszej wiary.
\nJak w tym \u015bwietle przedstawia si\u0119 postawiony przez Pana problem? Zacznijmy od Nowego Testamentu. Um\u00f3wmy si\u0119, \u017ce nie interesuj\u0105 nas takie odmienno\u015bci w staro\u017cytnych r\u0119kopisach biblijnych, kt\u00f3re w \u017caden spos\u00f3b nie wp\u0142ywaj\u0105 na sens zawarty w tek\u015bcie – a wi\u0119c odmienno\u015bci w ortografii, pomy\u0142kowe opuszczenia jakich\u015b liter, brak lub dodanie takich wyraz\u00f3w jak „za\u015b”, „i”, „bowiem”. Ot\u00f3\u017c wariant\u00f3w, wp\u0142ywaj\u0105cych na sens zdania lub jakiego\u015b wi\u0119kszego tekstu, jest w ca\u0142ym Nowym Testamencie oko\u0142o dwustu, w tym naprawd\u0119 wa\u017cnych oko\u0142o pi\u0119tnastu.
\nTrzy szczeg\u00f3lnie wa\u017cne problemy tekstualne zwi\u0105zane z Nowym Testamentem warto wskaza\u0107 palcem. Po pierwsze, pierwotny tekst Ewangelii Marka nie zawiera\u0142 ostatnich dwunastu wierszy. Po wt\u00f3re, najstarsze r\u0119kopisy Ewangelii Jana nie maj\u0105 znajduj\u0105cego si\u0119 w rozdziale \u00f3smym fragmentu o kobiecie cudzo\u0142o\u017cnej. Wreszcie po trzecie, w trakcie przepisywania Pierwszego Listu Jana kto\u015b w\u0142\u0105czy\u0142 do tekstu – znajduj\u0105ce si\u0119 zapewne na marginesie jakiego\u015b r\u0119kopisu jako komentarz zdania 1\u00a0J\u00a05,6<\/a> – nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa: „W niebie Ojciec, S\u0142owo i Duch \u015awi\u0119ty, a ci Trzej s\u0105 jedno\u015bci\u0105”.
\nOt\u00f3\u017c Ko\u015bci\u00f3\u0142 nie ma w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce dwa pierwsze fragmenty stanowi\u0105 autentyczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Pisma \u015awi\u0119tego. Ich brak w niekt\u00f3rych staro\u017cytnych r\u0119kopisach t\u0142umaczy si\u0119 tym, \u017ce Ewangelie Marka i Jana – pocz\u0105tkowo nie posiadaj\u0105ce tych fragment\u00f3w – by\u0142y ju\u017c u\u017cywane w liturgii, kiedy Ko\u015bci\u00f3\u0142 apostolski z ca\u0142\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 w\u0142\u0105czy\u0142 do nich odno\u015bne perykopy; bardzo mo\u017cliwe, \u017ce uczynili to sami autorzy tych Ewangelii. Co do trzeciego tekstu, znalaz\u0142 si\u0119 on w Pierwszym Li\u015bcie Jana grubo po czasach apostolskich, dlatego zosta\u0142 z tekstu \u015bwi\u0119tego usuni\u0119ty, jakkolwiek zawarta w nim prawda jest dla wiary katolickiej niew\u0105tpliwa.
\nW spos\u00f3b bardzo pouczaj\u0105cy reagowali na warianty w tek\u015bcie \u015bwi\u0119tym Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a. Szczeg\u00f3lnie ch\u0119tnie zauwa\u017cali je Orygenes oraz \u015bw. Augustyn. W czasach, kiedy ksi\u0105\u017cki by\u0142y przepisywane r\u0119cznie, nikt si\u0119 nie dziwi\u0142, a tym bardziej nie gorszy\u0142 tym, \u017ce kopistom zdarzy\u0142o si\u0119 od czasu do czasu zrobi\u0107 jaki\u015b b\u0142\u0105d, na przyk\u0142ad opu\u015bci\u0107 jaki\u015b wyraz, zniekszta\u0142ci\u0107 lub nawet bezwiednie zmieni\u0107. Ka\u017cdy te\u017c rozumia\u0142, \u017ce prowadzi\u0142o to nieuchronnie do utrwalania si\u0119 niekt\u00f3rych wariant\u00f3w w trakcie dalszego powielania r\u0119kopis\u00f3w. Rzecz jednak w tym, \u017ce Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a, a zw\u0142aszcza Orygenes i Augustyn, lubili zwraca\u0107 uwag\u0119 na te warianty i wykorzystywa\u0107 je w swoich komentarzach biblijnych. Czynili to troch\u0119 na tej zasadzie, jak kaznodzieja, kt\u00f3ry obja\u015bniaj\u0105c tekst z jednej Ewangelii, zwraca uwag\u0119 na odmienno\u015bci znajduj\u0105ce si\u0119 w analogicznym tek\u015bcie innej Ewangelii.
\nMusimy bowiem wiedzie\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d owych dwustu wariant\u00f3w, wp\u0142ywaj\u0105cych na sens zdania, jakie znajduj\u0105 si\u0119 w staro\u017cytnych r\u0119kopisach Nowego Testamentu, nie ma ani jednego, kt\u00f3ry wyra\u017ca\u0142by jak\u0105\u015b tre\u015b\u0107 niezgodn\u0105 z wiar\u0105 Ko\u015bcio\u0142a, natomiast w wierze Ko\u015bcio\u0142a nie ma ani jednej takiej prawdy, kt\u00f3rej wy\u0142\u0105cznym \u017ar\u00f3d\u0142em by\u0142by tylko jaki\u015b wariant tekstualny, znajduj\u0105cy si\u0119 jedynie w niekt\u00f3rych r\u0119kopisach staro\u017cytnych. Poniewa\u017c ma Pan du\u017ce do\u015bwiadczenie w studiach biblijnych, mo\u017ce Pan bez trudu sprawdzi\u0107, \u017ce nie m\u00f3wi\u0119 tego go\u0142os\u0142ownie, ale \u017ce tak jest naprawd\u0119.
\nSk\u0105d u Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy z takim pietyzmem pochylali si\u0119 nad ka\u017cdym s\u0142\u00f3wkiem \u015bwi\u0119tego tekstu, taka zarazem \u0142atwo\u015b\u0107 w wykorzystywaniu wariant\u00f3w tekstu biblijnego w nauce wiary? Po prostu Ojcowie Ko\u015bcio\u0142a dobrze rozumieli, \u017ce B\u00f3g objawi\u0142 nam Samego Siebie, a Pismo \u015awi\u0119te jest tylko narz\u0119dziem w naszym otwieraniu si\u0119 na Bo\u017ce objawienie. Owszem, winni\u015bmy dok\u0142ada\u0107 wszelkich stara\u0144, aby mie\u0107 tekst Pisma \u015awi\u0119tego w pe\u0142ni autentyczny i aby w jego interpretacji nie odchodzi\u0107 od zamys\u0142u autora natchnionego. Je\u015bli tych stara\u0144 nie zaniedbujemy, to naprawd\u0119 nie ma wielkiego nieszcz\u0119\u015bcia, kiedy w jakim\u015b poszczeg\u00f3lnym przypadku nasza interpretacja mija si\u0119 z sensem zawartym w tek\u015bcie natchnionym albo je\u015bli nawet jaka\u015b cz\u0105stka \u015bwi\u0119tego tekstu dosz\u0142a do nas zniekszta\u0142cona. Pod jednym jednak warunkiem: \u017ce nie doznaje przez to zniekszta\u0142cenia nasza wiara w Chrystusa.
\nDo ostatniego twierdzenia zainspirowa\u0142a mnie nast\u0119puj\u0105ca wypowied\u017a \u015bw. Augustyna: Je\u015bli sens zawarty w jakiej\u015b cz\u0105stce Pisma jest przed nami ukryty, „wybierzmy ten, kt\u00f3ry nie sprzeciwia si\u0119 kontekstowi Pisma i zgadza si\u0119 ze zdrow\u0105 wiar\u0105. Je\u015bli za\u015b nawet z kontekstu nie da si\u0119 go wydoby\u0107, id\u017amy przynajmniej za tym sensem, jakiego domaga si\u0119 zdrowa wiara. Czym innym bowiem jest nie rozpozna\u0107 tego, o co przede wszystkim chodzi\u0142o natchnionemu autorowi, czym innym za\u015b odej\u015b\u0107 od zasad pobo\u017cno\u015bci” (Wyk\u0142ad dos\u0142owny Ksi\u0119gi Rodzaju<\/i> 1,41).
\nA zreszt\u0105: znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyk\u00f3w oryginalnych Biblii oraz naukowe przygotowanie biblijne mo\u017ce u\u0142atwia\u0107 dost\u0119p do znajduj\u0105cego si\u0119 w Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym s\u0142owa Bo\u017cego, jednak w spos\u00f3b istotny dost\u0119p ten otrzymujemy przez wiar\u0119. To w\u0142a\u015bnie dlatego prosty chrze\u015bcijanin mo\u017ce us\u0142ysze\u0107 wi\u0119cej s\u0142owa Bo\u017cego, korzystaj\u0105c z niedoskona\u0142ego przek\u0142adu Biblii, ni\u017c fachowy biblista, obcuj\u0105c na co dzie\u0144 z tekstem oryginalnym i \u015bwietnie wprowadzony w mentalno\u015b\u0107 tamtej epoki. Jednak dla wszystkich bez wyj\u0105tku, nawet dla najg\u0142\u0119biej wierz\u0105cych, pe\u0142na znajomo\u015b\u0107 Pisma \u015awi\u0119tego jest niemo\u017cliwa.
\n„Kt\u00f3\u017c zdo\u0142a poj\u0105\u0107 dog\u0142\u0119bnie jedno Twe s\u0142owo, Panie? – pisa\u0142 o tym \u015bw. Efrem. – Daleko wi\u0119cej pomijamy ze\u0144, ni\u017c pojmujemy, tak jak spragniony cz\u0142owiek, kt\u00f3ry pije wod\u0119 ze \u017ar\u00f3d\u0142a. (…) Raduj si\u0119 przeto, \u017ce ta woda zaspokaja twe pragnienie, a nie smu\u0107 si\u0119 tym, i\u017c obfito\u015b\u0107 s\u0142owa je przerasta. Kto pragnie, ten pije z rado\u015bci\u0105 i nie smuci si\u0119, \u017ce nie potrafi wypi\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a. B\u0119dziesz z niego pi\u0142 ponownie, kiedy tylko zapragniesz. (…) Nie chciej nierozwa\u017cnie od razu zrozumie\u0107 tego, czego w ten spos\u00f3b poj\u0105\u0107 si\u0119 nie da, ani te\u017c nie odst\u0119puj w swoim lenistwie od tego, co jedynie stopniowo mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107” (Komentarz do czterech Ewangelii<\/i> 1,18n).
\nCo do wariant\u00f3w tekstowych Starego Testamentu, powiem tylko tyle: Podobnie jak najpierw przyszed\u0142 do nas Jezus Chrystus, a dopiero potem zosta\u0142y napisane Ewangelie, tak samo najpierw B\u00f3g wyprowadzi\u0142 sw\u00f3j lud z niewoli egipskiej, a dopiero potem zosta\u0142 napisany Pi\u0119cioksi\u0105g oraz nast\u0119pne ksi\u0119gi Starego Testamentu. Badania biblijne ods\u0142aniaj\u0105 przed nami fascynuj\u0105cy obraz powstawania Starego Testamentu jako ksi\u0119gi, kt\u00f3ra – w swoim wymiarze ludzkim – by\u0142a pisana nie tyle nawet przez poszczeg\u00f3lnych autor\u00f3w, co przez ca\u0142y nar\u00f3d i jego kolejne pokolenia. Niezwykle ciekawie pisze o tym Norbert Lohfink w ksi\u0105\u017cce pt. Pie\u015b\u0144 chwa\u0142y<\/i>.
\nBadania biblijne pracowicie ods\u0142aniaj\u0105 kolejne warstwy, kt\u00f3rymi obrasta\u0142 Stary Testament. Ot\u00f3\u017c istniej\u0105 bardzo powa\u017cne argumenty, przemawiaj\u0105ce za tym, \u017ce Septuaginta, grecki przek\u0142ad Starego Testamentu wielokrotnie cytowany w Nowym Testamencie, stanowi ostatni etap rozwoju tekstu \u015bwi\u0119tego – i w Ko\u015bciele od wiek\u00f3w odzywaj\u0105 si\u0119 powa\u017cne g\u0142osy, \u017ce jest ona tekstem natchnionym, kt\u00f3ry nale\u017cy traktowa\u0107 na r\u00f3wni z Bibli\u0105 hebrajsk\u0105. Ko\u015bci\u00f3\u0142 si\u0119 jeszcze nie wypowiedzia\u0142 na ten temat ostatecznie – ale nie wydaje mi si\u0119, \u017ceby to nam utrudnia\u0142o w czymkolwiek nasz\u0105 wiar\u0119 w Jezusa Chrystusa albo rozpami\u0119tywanie w wierze wielkich dzie\u0142 Boga w czasach wyj\u015bcia.
\nCo do odkrytych w Qumran starohebrajskich tekst\u00f3w biblijnych, jest to wydarzenie tej miary, jakim by by\u0142o odkrycie pierwszych zapisk\u00f3w o \u017cyciu i dzia\u0142alno\u015bci Jezusa, z kt\u00f3rych korzystali Ewangeli\u015bci podczas pisania swoich Ewangelii. Rzecz jasna, te teksty s\u0105 autentycznym \u015bwiadectwem s\u0142owa Bo\u017cego. Musimy jednak liczy\u0107 si\u0119 z faktem, \u017ce nie by\u0142o wol\u0105 Bo\u017c\u0105, aby teksty te by\u0142y czytane w Ko\u015bciele jako Pismo \u015awi\u0119te.
\nZa\u0142ama\u0142a Pana wielo\u015b\u0107 wariant\u00f3w tekstualnych w Ksi\u0119dze Psalm\u00f3w. Ale niech Pan spr\u00f3buje sobie odpowiedzie\u0107 na dwa pytania: Czy jest w tych wariantach co\u015b niezgodnego z wiar\u0105 Ko\u015bcio\u0142a? I czy przeszkadza nam czworaki opis tych samych wydarze\u0144 ewangelicznych, czy ta poczw\u00f3rno\u015b\u0107 nie jest raczej bogactwem naszej wiary? Ot\u00f3\u017c je\u015bli si\u0119 oka\u017ce – bo tego jeszcze Duch \u015awi\u0119ty Ko\u015bcio\u0142owi nie powiedzia\u0142 – \u017ce Septuaginta jest tekstem natchnionym, okaza\u0142oby si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce mamy dwie bardzo sobie bliskie, ale jednak r\u00f3\u017cne wersje Psa\u0142terza, obie jednakowo natchnione przez Ducha \u015awi\u0119tego.
\nBardzo mo\u017cliwe, \u017ce moja odpowied\u017a nie spe\u0142nia Pa\u0144skich oczekiwa\u0144. Ale najwa\u017cniejsze, \u017ceby Panu uda\u0142o si\u0119 zobaczy\u0107, i\u017c tak ostatecznie to B\u00f3g chce da\u0107 nam w darze tylko jedno jedyne: swojego w\u0142asnego Syna, aby by\u0142 nam Drog\u0105, Prawd\u0105 i \u017byciem!
\n 
\nO. Jacek Salij OP,\u00a0Nadzieja poddawana pr\u00f3bom,
\nW drodze \u2013\u00a0Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikan\u00f3w.
\n