{"id":1277,"date":"2017-08-29T16:28:56","date_gmt":"2017-08-29T14:28:56","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1277"},"modified":"2017-08-29T16:28:56","modified_gmt":"2017-08-29T14:28:56","slug":"osob-naprawde-zgilotynowano-czasie-rewolucji-francuskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/osob-naprawde-zgilotynowano-czasie-rewolucji-francuskiej\/","title":{"rendered":"Ile os\u00f3b naprawd\u0119 zgilotynowano w czasie rewolucji francuskiej?"},"content":{"rendered":"
\n

<\/span><\/p>\n<\/header>\n

\n
\n\"Egzekucja<\/a><\/p>\n

Egzekucja Ludwika XVI na na rysunku Georga Heinricha Sievekinga (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna). Ile takich egzekucji naprawd\u0119 przeprowadzono w czasie rewolucji?<\/p>\n<\/div>\n

Wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, braterstwo\u2026 i gilotyna. Nowoczesna maszyna do dekapitacji pocz\u0105tkowo by\u0142a symbolem post\u0119pu. Szybko zamieni\u0142a si\u0119 w narz\u0119dzie terroru, r\u00f3wnie bezwzgl\u0119dnie \u015bcinaj\u0105ce g\u0142owy kr\u00f3lewskie, co mieszcza\u0144skie. A\u017c w ko\u0144cu zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 przeciw dzieciom rewolucji. Ile dok\u0142adnie os\u00f3b pad\u0142o jej ofiar\u0105?<\/strong>
\nN\u00f3\u017c \u015bwiszczy, g\u0142owa spada, krew tryska, cz\u0142owieka nie ma. Dzi\u0119ki mojej maszynie m\u00f3g\u0142bym sprawi\u0107, \u017ce wasze g\u0142owy zeskocz\u0105 w mgnieniu oka, a wy poczujecie na szyi jedynie lekki ch\u0142\u00f3d.<\/em>Tak 10 pa\u017adziernika 1789 roku zachwala\u0142 sw\u00f3j projekt urz\u0105dzenia do dekapitacji deputowany Joseph-Ignace Guillotin.
\nR\u00f3wnocze\u015bnie post\u0119powy lekarz proponowa\u0142, by ujednolicono system kar, dotychczas zr\u00f3\u017cnicowanych ze wzgl\u0119du na przynale\u017cno\u015b\u0107 stanow\u0105 skazanego. Dotyczy\u0142o to te\u017c, oczywi\u015bcie, kary \u015bmierci. Guillotin chcia\u0142, by wszystkich bez wyj\u0105tku \u015bcinano.<\/strong> Uznawa\u0142 t\u0119 metod\u0119, zarezerwowan\u0105 w\u00f3wczas jedynie dla szlachetnie urodzonych, za najbardziej humanitarn\u0105.
\nDo\u015b\u0107 niezr\u0119czna przemowa sprawi\u0142a, \u017ce zar\u00f3wno w pa\u017adzierniku, jak i w grudniu, gdy ponowi\u0142 swoj\u0105 propozycj\u0119, zosta\u0142 przez Zgromadzenie Narodowe po prostu wy\u015bmiany<\/strong>. Nastroje zmieni\u0142y si\u0119 dopiero w drugiej po\u0142owie 1791 roku. W kodeksie karnym znalaz\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas zapis, \u017ce wszystkich skazanych na \u015bmier\u0107 b\u0119dzie si\u0119 \u015bcina\u0107. A od marca 1792 roku ruszy\u0142y konsultacje w sprawie projektu maszyny, za pomoc\u0105 kt\u00f3rej wyroki by\u0142yby wykonywane.<\/p>\n

\n\"Ojciec<\/a><\/p>\n

Ojciec gilotyny we w\u0142asnej osobie. Portret nieznanego artysty (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna).<\/p>\n<\/div>\n

Na tym etapie spraw\u0105 zajmowa\u0142 si\u0119 ju\u017c nie Guillotin do dzisiaj kojarzony z gilotyn\u0105, a inny lekarz \u2013 Antoine Louis. Pierwsze urz\u0105dzenie wed\u0142ug jego pomys\u0142u wykona\u0142 Tobias Schmidt, niemiecki producent klawesyn\u00f3w. W kwietniu 1792 roku machina, nazywana jeszcze czasem \u201eLouison\u201d lub \u201eLouisette\u201d by\u0142a gotowa do pracy. Nikt nie spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce stanie si\u0119 ona jednym z g\u0142\u00f3wnych symboli rewolucji francuskiej. A szczeg\u00f3lnie\u00a0jej nadu\u017cy\u0107.<\/p>\n

Nie\u015bmia\u0142e pocz\u0105tki\u2026 i szybkie przyspieszenie<\/h2>\n

Pierwsza egzekucja w nowym stylu mia\u0142a miejsce 25 kwietnia 1792 roku. \u201eZaszczyt\u201d testowania projektu doktora Louisa (w kt\u00f3rego tworzenie mia\u0142 wk\u0142ad r\u00f3wnie\u017c kat, Charles-Henri Sanson), przypad\u0142 Jacquesowi-Nicolasowi Pelletierowi, skazanemu na \u015bmier\u0107 za napa\u015b\u0107 i kradzie\u017c. Na placu Gr\u00e8ve, gdzie ustawiono urz\u0105dzenie, zgromadzi\u0142 si\u0119 t\u0142um.
\nWszyscy, w\u0142\u0105cznie z paryskim prokuratorem Pierre\u2019m Louisem Roedererem, oraz Lafayette\u2019m, dow\u00f3dc\u0105 Gwardii Narodowej, byli lekko podenerwowani. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce nie by\u0142o powod\u00f3w do niepokoju. Urz\u0105dzenie zadzia\u0142a\u0142o sprawnie i ca\u0142y proces przebieg\u0142 szybko i spokojnie\u2026 A nawet zbyt spokojnie i zbyt szybko, przynajmniej zdaniem spragnionych widowiska ludzi, kt\u00f3rzy t\u0142oczyli si\u0119 wok\u00f3\u0142 gilotyny.<\/p>\n

\n\"Artyku\u0142<\/a><\/p>\n

Artyku\u0142 powsta\u0142 mi\u0119dzy innymi w oparciu o ksi\u0105\u017ck\u0119 Frances Larson\u201eHistoria \u015bwiata przez \u015bci\u0119te g\u0142owy opisana\u201d<\/a> (Bellona 2017).<\/p>\n<\/div>\n

Antropolo\u017cka doktor Frances Larson w swojej ksi\u0105\u017cce pod tytu\u0142em \u201eHistoria \u015bwiata przez \u015bci\u0119te g\u0142owy opisana\u201d<\/a> tak charakteryzuje reakcj\u0119 t\u0142umu:
\nPierwsi \u015bwiadkowie \u015bmierci pod gilotyn\u0105 w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XVIII wieku czuli si\u0119 rozczarowani. Byli przyzwyczajeni do wi\u0119kszego dramatyzmu<\/strong>. Maszyna dzia\u0142a\u0142a zbyt szybko, automatycznie, nie by\u0142o na co patrze\u0107. B\u0142\u0119dy zdarza\u0142y si\u0119 rzadko, nie by\u0142o powod\u00f3w do zamieszania, w\u0142a\u015bciwie nie by\u0142o te\u017c interakcji ze skaza\u0144cem na szafocie.<\/em>
\nO ile jednak sam spektakl budzi\u0142 rozczarowanie, podziwiano efektywno\u015b\u0107 nowej maszyny. I nie trzeba by\u0142o d\u0142ugo czeka\u0107, by zacz\u0119to wykorzystywa\u0107 jej mo\u017cliwo\u015bci. Pierwsze liczniejsze egzekucje, jak zanotowa\u0142 w historii rodziny Sanson\u00f3w wnuk paryskiego kata, odby\u0142y si\u0119 w pa\u017adzierniku 1792 roku. \u015acinano po kilka os\u00f3b w ci\u0105gu jednego dnia.
\nGilotyna dzia\u0142a\u0142a ju\u017c wtedy w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y. Nie ustawiano jej, jak wcze\u015bniej, osobno po ka\u017cdym kolejnym wyroku, lecz pozostawiono na placu Carrousel. I cho\u0107 przenoszono j\u0105 jeszcze kilkakrotnie \u2013 na plac Rewolucji, p\u00f3\u017aniej plac Bastylii, plac Tr\u00f4ne-Renvers\u00e9 i znowu Rewolucji \u2013 nie by\u0142a ju\u017c rozmontowywana.<\/p>\n

\n\"Gilotyna<\/a><\/p>\n

Gilotyna na placu Rewolucji. Obraz Pierre\u2019a-Antoine\u2019a Demachy (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna)<\/p>\n<\/div>\n

Powoli i nieub\u0142aganie liczba ofiar gilotyny ros\u0142a. Ci\u0105gle ustanawiano nowe \u201erekordy\u201d. By\u0142y one coraz bardziej imponuj\u0105ce i zatrwa\u017caj\u0105ce. 31 pa\u017adziernika 1793 roku stracono dwudziestu jeden \u017cyrondyst\u00f3w w ci\u0105gu trzydziestu o\u015bmiu minut<\/em><\/strong> \u2013 referuje Larson w \u201eHistorii \u015bwiata przez \u015bci\u0119te g\u0142owy opisanej\u201d<\/a>. Urz\u0105dzenia, pod\u0105\u017caj\u0105c za przyk\u0142adem paryskim, zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 tak\u017ce na prowincji.<\/p>\n

Terror<\/h2>\n

Najwi\u0119ksze \u017cniwo wynalazek Guillotina-Luoisa zebra\u0142 jednak w okresie Wielkiego Terroru (1793-1794). Jego wykorzystanie do perfekcji doprowadzi\u0142 stoj\u0105cy na czele jakobin\u00f3w Maksymilian Robespierre<\/a>. W 1794 roku Nieprzekupny nie pami\u0119ta\u0142 ju\u017c pewnie, \u017ce w pierwszych miesi\u0105cach rewolucji sam optowa\u0142 za zniesieniem kary \u015bmierci<\/strong>.
\nSeria dekret\u00f3w z kwietnia i maja 1794 roku wzmocni\u0142a znacz\u0105co Trybuna\u0142 rewolucyjny. 10 czerwca wprowadzono za\u015b dekret definiuj\u0105cy poj\u0119cie \u201ewroga ludu\u201d. Kara \u015bmierci grozi\u0142a odt\u0105d mi\u0119dzy innymi za takie przewinienia, jak ch\u0119\u0107 przywr\u00f3cenia monarchii czy pr\u00f3ba zablokowania paryskiej aprowizacji.<\/p>\n

\n\"Maksymilian<\/a><\/p>\n

Maksymilian Robespierre w pierwszych miesi\u0105cach rewolucji opowiada\u0142 si\u0119 za zniesieniem kary \u015bmierci. Potem jednak ca\u0142kowicie zmieni\u0142 zdanie w tej kwestii (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna).<\/p>\n<\/div>\n

Dzi\u0119ki tym prawnym \u201eu\u0142atwieniom\u201d liczba egzekucji znacz\u0105co wzros\u0142a. Jak podaje francuski historyk Julien Cain, w kwietniu w Pary\u017cu \u015bci\u0119to 155 os\u00f3b. W maju \u2013 ju\u017c 354. A w ci\u0105gu nast\u0119pnych 46 dni, a\u017c do momentu upadku Robespierre\u2019a \u2013 a\u017c 1376. W\u015br\u00f3d ofiar ostatnich miesi\u0119cy rz\u0105d\u00f3w jakobin\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi Antoine Lavoisier, wybitny chemik, filozof i ekonomista. Zosta\u0142 zgilotynowany 8 maja 1794 roku wraz z 26 innymi skazanymi. Republika nie potrzebuje m\u0119drc\u00f3w ani chemik\u00f3w<\/em> \u2013 us\u0142ysza\u0142, gdy prosi\u0142 o odroczenie wyroku, by doko\u0144czy\u0107 rozpocz\u0119ty eksperyment.
\nW tym okresie pada\u0142y te\u017c nowe rekordy dzienne. 17 czerwca \u015bci\u0119to 61 os\u00f3b. Jeszcze wi\u0119cej, bo 67 ofiar, poch\u0142on\u0119\u0142y egzekucje 7 lipca. Oficjalny kat Pary\u017ca dokonywa\u0142 te\u017c cud\u00f3w, je\u015bli chodzi o szybko\u015b\u0107 wykonywania egzekucji. Nie pozostawa\u0142 przy tym niewzruszony, co podkre\u015bla w swojej ksi\u0105\u017cce doktor Frances Larson<\/a>:
\nW dniu 17 czerwca 1794 roku, podczas jednego z masowych strace\u0144, gdy w ci\u0105gu 28 minut zgilotynowano ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu \u201espiskowc\u00f3w\u201d \u2013 w tym sklepikarza, muzyka i sprzedawc\u0119 lemoniady \u2013 nawet s\u0142ynny kat Sanson okaza\u0142 poruszenie. W\u015br\u00f3d skaza\u0144c\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 osiemnastoletnia Nicole Bouchard, kt\u00f3ra wyda\u0142a mu si\u0119 tak szczup\u0142a i krucha, \u017ce \u201eulitowa\u0142aby si\u0119 nad ni\u0105 nawet dzika bestia\u201d. Sanson by\u0142 roztrz\u0119siony; musia\u0142 zej\u015b\u0107 z szafotu.<\/em><\/p>\n

\n\"G\u0142ow\u0119<\/a><\/p>\n

G\u0142ow\u0119 na gilotynie straci\u0142 mi\u0119dzy innymi s\u0142ynny chemik Antoine Lavoisier. Tutaj wraz z \u017con\u0105 uwieczniony przez Jacquesa-Louisa Davida (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna).<\/p>\n<\/div>\n

Paradoksalnie jednak, co zauwa\u017ca\u00a0polski znawca okresu rewolucji francuskiej, Bronis\u0142aw Baczko, najwi\u0119kszy \u201etransport\u201d okresu Terroru by\u0142 jednocze\u015bnie tym transportem, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142 psychoz\u0119 strachu<\/strong>. Obejmowa\u0142 71 os\u00f3b, \u015bci\u0119tych 28 i 29 lipca 1794 roku. Jednym z pierwszych skaza\u0144c\u00f3w by\u0142 sam Robespierre. Po tym wielkim zamkni\u0119ciu nowi przyw\u00f3dcy dali gilotynie odpocz\u0105\u0107. Odt\u0105d by\u0142a u\u017cywana raczej sporadycznie.<\/p>\n

Bilans<\/h2>\n

Jaki by\u0142 rewolucyjny bilans dzia\u0142ania urz\u0105dzenia, kt\u00f3re tak szybko \u2013 w ci\u0105gu zaledwie dw\u00f3ch lat \u2013 z symbolu nowoczesno\u015bci i humanitaryzmu wyrodzi\u0142o si\u0119 w narz\u0119dzie terroru? Dok\u0142adn\u0105 liczb\u0119 trudno poda\u0107, dysponujemy jednak pewnymi przybli\u017ceniami. Wnuk Charlesa Sansona podaje liczb\u0119 2918 egzekucji skaza\u0144c\u00f3w obu p\u0142ci w okresie od upadku Bastylii, 14 lipca 1789 roku, do drugiego roku rz\u0105d\u00f3w Dyrektoriatu.
\nZestawienie ko\u0144czy si\u0119 21 pa\u017adziernika 1796 roku. Dotyczy ono jedynie francuskiej stolicy, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c danych z prowincji; obejmuje te\u017c pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 skaza\u0144c\u00f3w sprzed wprowadzenia gilotyny. Dla ca\u0142ego kraju Sanson podaje szacunkow\u0105 liczb\u0119 13\u00a0800 egzekucji.<\/p>\n

\n

Artyku\u0142 powsta\u0142 mi\u0119dzy innymi w oparciu o ksi\u0105\u017ck\u0119 Frances Larson\u201eHistoria \u015bwiata przez \u015bci\u0119te g\u0142owy opisana\u201d<\/a> (Bellona 2017).<\/p>\n<\/div>\n

Pe\u0142niejszy wykaz prezentuje historyk R\u00e9n\u00e9 S\u00e9dillot. Jak wylicza, paryskich ofiar \u201enarodowej brzytwy\u201d (jak pieszczotliwie nazywano urz\u0105dzenie) by\u0142o 2639. Nie spos\u00f3b jednak przedstawi\u0107 r\u00f3wnie dok\u0142adnej liczby ofiar gilotyny w ca\u0142ej Francji. Szacuje, \u017ce w okresie Terroru odby\u0142o si\u0119 oko\u0142o 17\u00a0000 egzekucji. Dla ca\u0142ej rewolucji, a wi\u0119c lat 1789-1799, proponuje liczb\u0119 35\u00a0000.
\nGlobalne wyliczenie S\u00e9dillota uwzgl\u0119dnia jednak nie tylko gilotyn\u0119, ale tak\u017ce samos\u0105dy, takie jak masakry wrze\u015bniowe z 1792 roku, zgony wi\u0119\u017ani\u00f3w w areszcie, a tak\u017ce egzekucje wykonywane innymi sposobami. Ofiar gilotyny by\u0142o wi\u0119c najprawdopodobniej znacz\u0105co mniej. Louis-Marie Prudhomme, kolejny historyk rewolucji, podaje liczb\u0119 18\u00a0613 os\u00f3b<\/strong>, w tym 1278 przedstawicieli szlachty. Dla ukazania skali zjawiska przyk\u0142adowe statystyki z prowincji podaje natomiast Cain:
\nMi\u0119dzy 29 pa\u017adziernika a upadkiem Robespierre\u2019a 301 os\u00f3b zosta\u0142o zgilotynowanych w Bordeaux; 332 ofiary stracono w ci\u0105gu dw\u00f3ch miesi\u0119cy w Orange; 120 skazano na \u015bmier\u0107 w czasie dwunastu posiedze\u0144 Trybuna\u0142u rewolucyjnego w Marsylii.<\/em><\/p>\n

Dlaczego gilotyna?<\/h2>\n

Niezale\u017cnie od tego, kt\u00f3ra z podanych propozycji jest bli\u017csza prawdy, rzuca si\u0119 w oczy, \u017ce liczba zgilotynowanych to jedynie kropla w morzu ofiar rewolucji francuskiej. Sama wojna domowa w Wandei spowodowa\u0142a, jak ocenia S\u00e9dillot, \u015bmier\u0107 oko\u0142o 400\u00a0tysi\u0119cy ofiar po obu stronach. Inne szacunki wahaj\u0105 si\u0119 od 100 do nawet 600 tysi\u0119cy! W trakcie wszystkich wojen rewolucji i cesarstwa zgin\u0119\u0142o natomiast nawet dwa miliony ludzi\u2026<\/strong><\/p>\n

\n\"Co<\/a><\/p>\n

Co do tego ile dok\u0142adnie os\u00f3b zgilotynowano w czasie rewolucji francuskiej ci\u0105gle trwaj\u0105 dyskusje. By\u0142o to jednak co najmniej kilkana\u015bcie tysi\u0119cy nieszcz\u0119\u015bnik\u00f3w. Na ilustracji egzekucja Robespierre\u2019a (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna).<\/p>\n<\/div>\n

A jednak to gilotyna pozostaje nieod\u0142\u0105cznym symbolem rewolucji. Dla naszych ojc\u00f3w, Rewolucja, to najwspanialszy wytw\u00f3r geniuszu zgromadzenia (\u2026). Dla naszych matek, Rewolucja to gilotyna \u2013 <\/em>pisa\u0142 w 1820 roku Victor Hugo. Wsp\u00f3\u0142czesny badacz, Daniel Arasse, tak\u017ce podkre\u015bla, \u017ce \u0142\u0105czenie rewolucji z wizerunkiem gilotyny jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych stereotyp\u00f3w.
\nFaktycznie, maszyna, kt\u00f3ra zabra\u0142a nazwisko doktorowi Guillotinowi i jego rodzinie, jak nic innego uciele\u015bnia zar\u00f3wno rewolucyjne nadzieje, jak i terror, kt\u00f3ry za sob\u0105 poci\u0105gn\u0119\u0142y. Pokazuje, jak marzenia o post\u0119pie wyradzaj\u0105 si\u0119 w nadu\u017cycia w\u0142adzy; tej w\u0142adzy, kt\u00f3ra mia\u0142a przecie\u017c przynie\u015b\u0107 ludowi wyzwolenie. A jedyne, co mu pozostaje, to uk\u0142ada\u0107 litanie do \u201e\u015bwi\u0119tej gilotyny\u201d i wo\u0142a\u0107: \u015awi\u0119ta gilotyno, obro\u0144czyni patriot\u00f3w, m\u00f3dl si\u0119 za nami (\u2026). Wspania\u0142a maszyno, zmi\u0142uj si\u0119 nad nami.<\/em><\/p>\n

Bibliografia:<\/h2>\n
    \n
  1. Daniel Arasse, La guillotine et l\u2019imaginaire de la Terreur<\/em>, Flammarion 1987<\/li>\n
  2. Nouvelle histoire de France. De la tribune \u00e0 la guillotine. Du 10-Ao\u00fbt au 9-Thermidor<\/em>, red. Julien Cain, Tallandier, Paris 1967<\/li>\n
  3. Daniel Gerould, Historia gilotyny<\/em>. Legenda i mora\u0142<\/em>, prze\u0142. Anna Kruczkowska, Marabut 1995.<\/li>\n
  4. Victor Hugo, \u0152uvres de Victor Hugo<\/em>, Libraire-\u00c9diteur J. P. Meline 1836.<\/li>\n
  5. Frances Larson, Historia \u015bwiata przez \u015bci\u0119te g\u0142owy opisana<\/em><\/a>, Bellona 2017.<\/li>\n
  6. G. Lenotre (Th\u00e9odore Gosselin), La guillotine et les ex\u00e9cuteurs des arr\u00eats criminels pendant la r\u00e9volution d\u2019apr\u00e8s des documents in\u00e9dits tir\u00e9s des Archives de l\u2019\u00c9tat<\/em>, Perrin et Cie<\/sup>, Paris 1893.<\/li>\n
  7. Henri-Cl\u00e9ment Sanson, Sept g\u00e9n\u00e9rations d\u2019ex\u00e9cuteurs, 1688-1847: m\u00e9moires des Sanson<\/em>, Dupray de La Mah\u00e9rie 1862-1863.<\/li>\n
  8. R\u00e9n\u00e9 S\u00e9dillot, Le co\u00fbt de la R\u00e9volution fran\u00e7aise<\/em>, Perrin 1987.<\/li>\n<\/ol>\n<\/section>\n

    Anna Winkler<\/strong><\/a>
    \nhttp:\/\/ciekawostkihistoryczne.pl\/2017\/03\/16\/ile-osob-naprawde-zgilotynowano-w-czasie-rewolucji-francuskiej\/2\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Egzekucja Ludwika XVI na na rysunku Georga Heinricha Sievekinga (\u017ar\u00f3d\u0142o: domena publiczna). Ile takich egzekucji naprawd\u0119 przeprowadzono w czasie rewolucji? Wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107, braterstwo\u2026 i gilotyna. Nowoczesna maszyna do dekapitacji pocz\u0105tkowo by\u0142a symbolem post\u0119pu. Szybko zamieni\u0142a si\u0119 w narz\u0119dzie terroru, r\u00f3wnie… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1061],"tags":[891],"class_list":["post-1277","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-varia","tag-varia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1277"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1277\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}