{"id":1182,"date":"2017-08-24T09:29:57","date_gmt":"2017-08-24T07:29:57","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1182"},"modified":"2017-08-24T09:29:57","modified_gmt":"2017-08-24T07:29:57","slug":"olbrzymie-zbrodnie-inkwizycji-najwieksza-sciema-ateizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/olbrzymie-zbrodnie-inkwizycji-najwieksza-sciema-ateizmu\/","title":{"rendered":"Olbrzymie zbrodnie Inkwizycji – najwi\u0119ksze \u015bciemy ateizmu"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\n

Inkwizycja<\/b>, temat oklepany i stary jak \u015bwiat w\u015br\u00f3d antykleryka\u0142\u00f3w. Nie musz\u0119 chyba tego t\u0142umaczy\u0107 nikomu, kto jest jakkolwiek zaanga\u017cowany w obron\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Oczywi\u015bcie nie chodzi o to, \u017ceby za wszelk\u0105 cen\u0119 zaprzecza\u0107 historii w tym miejscu. Inkwizycja by\u0142a, byli te\u017c ludzie, kt\u00f3rzy stracili przez ni\u0105 zdrowie oraz \u017cycie. Tego nie da si\u0119 zanegowa\u0107. Czym innym jest jednak historia w tym miejscu, a czym innym jej interpretacja. Jak wiadomo istniej\u0105 r\u00f3\u017cne wersje historii. Historia w wersji antyklerykalnej nie ma niestety zbyt wiele wsp\u00f3lnego z rzeczywisto\u015bci\u0105. Sama inkwizycja nie by\u0142a z\u0142a w swych za\u0142o\u017ceniach. Chcia\u0142a przede wszystkim tropi\u0107 herezje powoduj\u0105ce destabilizacj\u0119 \u00f3wczesnych ustroj\u00f3w spo\u0142ecznych. Z kolei jej metody egzekwowania prawa nie by\u0142y w\u0142a\u015bciwe i nale\u017cy ocenia\u0107 je nagannie. Jakakolwiek przemoc fizyczna wobec os\u00f3b nie podzielaj\u0105cych przekona\u0144 jakiejkolwiek religii mo\u017ce by\u0107 oceniona nie inaczej, jak tylko negatywnie. Tu nie ma dw\u00f3ch zda\u0144.
\nCzym innym s\u0105 jednak negatywne strony inkwizycji a czym innym wyolbrzymianie jej wad do rozmiar\u00f3w p\u00f3\u0142prawdy historycznej lub wr\u0119cz jawnego fa\u0142szu. Istnieje obecnie w kulturze masowej taki w\u0142a\u015bnie obraz inkwizycji, w kt\u00f3rym bardzo cz\u0119sto zawy\u017ca si\u0119 liczb\u0119 jej ofiar nawet o kilkana\u015bcie razy. Obecnie jednym z g\u0142\u00f3wnych kulturowych promotor\u00f3w tego zniekszta\u0142cenia jest zw\u0142aszcza s\u0142ynna ekranizacja powie\u015bci Imi\u0119 R\u00f3\u017cy Umberto Eco. Film ten przek\u0142amuje prawd\u0119 historyczn\u0105 o inkwizycji w spos\u00f3b drastyczny a jej obraz jaki si\u0119 w nim maluje ma mniej wi\u0119cej tyle wsp\u00f3lnego z prawd\u0105 co Krakowskie Przedmie\u015bcie w Warszawie z przedmie\u015bciami Krakowa.
\nNiniejszy szkic ma na celu przynajmniej skr\u00f3towo zasygnalizowa\u0107 owe nadu\u017cycia istniej\u0105ce w tym delikatnym temacie i odmitologizowa\u0107 go. Podam te\u017c kilka fakt\u00f3w historycznych, o kt\u00f3rych antykleryka\u0142owie najcz\u0119\u015bciej albo nie wiedz\u0105, albo nie chc\u0105 pami\u0119ta\u0107. S\u0105 one dla nich albo bardzo niewygodne, albo stawiaj\u0105 sam Ko\u015bci\u00f3\u0142 w lepszym \u015bwietle w tej kwestii. Antykatolicy rysuj\u0105 bowiem obraz inkwizycji w jak najczarniejszych barwach. W \u015bwiecie ich wyobra\u017ce\u0144 przez kilka wiek\u00f3w \u015bredniowiecza noce by\u0142y ja\u015bniejsze od dnia za spraw\u0105 stos\u00f3w rozstawionych obok siebie co kilka metr\u00f3w w ca\u0142ej \u00f3wczesnej Europie i p\u0142on\u0105cych na okr\u0105g\u0142o, przez ca\u0142\u0105 dob\u0119. Natomiast inkwizytorzy mieli by\u0107 \u017c\u0105dnymi krwi sadystami, kt\u00f3rych interesowa\u0142o tylko to, \u017ceby mie\u0107 jak najwi\u0119cej ofiar \u015bmiertelnych na koncie. Takie wyobra\u017cenie nie ma nic wsp\u00f3lnego z realiami, pomimo faktu, \u017ce w\u015br\u00f3d inkwizytor\u00f3w zdarzali si\u0119 oczywi\u015bcie sady\u015bci i dewianci. By\u0142y to jednak przypadki odosobnione i uog\u00f3lnianie ich na ca\u0142o\u015b\u0107 jest niczym innym jak haniebnym manipulowaniem tragiczn\u0105 histori\u0105 w celu osi\u0105gni\u0119cia swych partykularnych antyreligijnych cel\u00f3w.
\nPonadto inkwizycja wcale nie falsyfikuje misji Ko\u015bcio\u0142a i nie przes\u0105dza o tym, \u017ce jego boska legitymizacja traci sw\u0105 wa\u017cno\u015b\u0107. Instytucja inkwizycji nie by\u0142a bowiem powo\u0142ana do istnienia ex cathedra. Papie\u017ce nie twierdzili, \u017ce anga\u017cuj\u0105 sw\u00f3j nieomylny autorytet w tej kwestii. Nie zawsze przecie\u017c wypowiadaj\u0105 si\u0119 oni w spos\u00f3b nieomylny. W sumie czyni\u0105 tak niezmiernie rzadko. A zatem powo\u0142anie do istnienia instytucji inkwizycji nie neguje charyzmatu nieomylno\u015bci doktrynalnej Ko\u015bcio\u0142a, gdy\u017c nie by\u0142a ona zwyczajnie zaanga\u017cowana w t\u0119 spraw\u0119.
\nMo\u017cna te\u017c zapyta\u0107: czemu antykleryka\u0142owie obwiniaj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnych katolik\u00f3w o inkwizycj\u0119? Przecie\u017c nie maj\u0105 oni nic wsp\u00f3lnego z jej nadu\u017cyciami. R\u00f3wnie bezsensowne by\u0142oby stawianie przed s\u0105dem Niemc\u00f3w urodzonych po roku 1945 za zbrodnie pope\u0142nione w czasie II wojny \u015bwiatowej przez hitlerowc\u00f3w. By\u0142by to absurd. Absurd ten \u017cyje jednak w wci\u0105\u017c w umys\u0142ach katoliko\u017cerc\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 pretensj\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesnych katolik\u00f3w o wydarzenia, kt\u00f3re rozegra\u0142y si\u0119 setki lat temu. Skoro antykatolicy chc\u0105 jednak rozlicza\u0107 obecnych katolik\u00f3w za b\u0142\u0119dy innych ludzi, kt\u00f3rzy ju\u017c dawno nie \u017cyj\u0105, to my zacznijmy ich te\u017c rozlicza\u0107 za b\u0142\u0119dy i zbrodnie cho\u0107by innych ateist\u00f3w, takich jak Stalin, kt\u00f3rzy mordowali w imi\u0119 swego ustroju opartego na jawnym ateizmie. Pewnie \u017caden wsp\u00f3\u0142czesny antykleryka\u0142 nie zgodzi\u0142by si\u0119 na taki obr\u00f3t spraw. Nic dziwnego, nie ma odpowiedzialno\u015bci zbiorowej. Ka\u017cdy odpowiada za siebie i swoje w\u0142asne czyny. \u017baden wsp\u00f3\u0142czesny katolik nie b\u0119dzie odpowiada\u0142 za nie swoje zbrodnie. Koniec i basta.
\nPrzejd\u017amy jednak do dalszych rozwa\u017ca\u0144 i zreferujmy kilka istotnych fakt\u00f3w historycznych, kt\u00f3re nie id\u0105 w parze z antyklerykaln\u0105 propagand\u0105 w temacie inkwizycji.
\nWbrew obiegowym wyobra\u017ceniom tak ch\u0119tnie rozsiewanym przez katoliko\u017cerc\u00f3w s\u0105d inkwizycyjny nie wykonywa\u0142 kar \u015bmierci. Stwierdza\u0142 jedynie win\u0119. Wykonywanie kar nale\u017ca\u0142o do s\u0105d\u00f3w \u015bwieckich[1]<\/small><\/a><\/sup>. Nie kryj\u0105 tego nawet wsp\u00f3\u0142czesne opracowania laickie[2]<\/small><\/a><\/sup>. Bulla z 30 listopada 1259 roku zabrania\u0142a duchownym uczestniczenia w torturach. Z czasem nieco zmodyfikowano to rozporz\u0105dzenie i dopuszczono obecno\u015b\u0107 kap\u0142an\u00f3w jednak g\u0142\u00f3wnie w tym celu aby procedura niepotrzebnie nie przed\u0142u\u017ca\u0142a si\u0119[3]<\/small><\/a><\/sup>. Ponadto to w\u0142a\u015bnie w\u0142adze \u015bwieckie by\u0142y g\u0142\u00f3wnymi inspiratorami prze\u015bladowa\u0144 heretyk\u00f3w, podczas gdy w\u0142adze ko\u015bcielne niejednokrotnie stara\u0142y si\u0119 hamowa\u0107 te zap\u0119dy[4]<\/small><\/a><\/sup>. Ju\u017c \u015bw. Augustyn nalega\u0142, \u017ceby nie prze\u015bladowa\u0107 innowierc\u00f3w[5]<\/small><\/a><\/sup> a w XI wieku w\u0142adze \u015bwieckie w Mediolanie spali\u0142y wielu heretyk\u00f3w przy jednoczesnym sprzeciwie miejscowego biskupa Heriberta[6]<\/small><\/a><\/sup>. Natomiast papie\u017c Innocenty III w swym li\u015bcie z dnia 25 marca 1199 do magistratury w Weronie zakazywa\u0142 nawet stosowania kary \u015bmierci w stosunku do herezjarch\u00f3w[7]<\/small><\/a><\/sup>. W\u0142adze ko\u015bcielne musia\u0142y te\u017c hamowa\u0107 nieokie\u0142znane zap\u0119dy w\u0142adz \u015bwieckich w kwestii prze\u015bladowa\u0144 czarownic. Papie\u017c Aleksander IV a\u017c dwukrotnie (w 1258 i 1260 roku) zabroni\u0142 inkwizytorom przeprowadza\u0107 procesy w sprawie czar\u00f3w. Ustawa ta bardzo nie spodoba\u0142a si\u0119 kadrze wyk\u0142adowc\u00f3w \u015bwieckich z Uniwersytetu w Pary\u017cu, kt\u00f3rzy doprowadzili do uniewa\u017cnienia jej za czas\u00f3w papie\u017ca Innocentego VIII[8]<\/small><\/a><\/sup>. W innym ciekawym przypadku w\u0142adze \u015bwieckie za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142y skaza\u0107 na \u015bmier\u0107 trzy podejrzane o czary kobiety z Alcala w Hiszpanii, poddaj\u0105c je uprzednim torturom w czasie wydobywania z nich zezna\u0144. Ocalono im \u017cycie tylko i wy\u0142\u0105cznie z tego powodu, \u017ce do sprawy w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119….. s\u0105d inkwizycyjny, kt\u00f3ry je uniewinni\u0142 po uprzednim okazaniu przez nie skruchy[9]<\/small><\/a><\/sup>. Szacuje si\u0119, \u017ce w kraju Bask\u00f3w dzi\u0119ki takiej interwencji instytucje ko\u015bcielnej inkwizycji hiszpa\u0144skiej uratowa\u0142y od \u015bmierci a\u017c 5000 kobiet podejrzanych o czary[10]<\/small><\/a><\/sup>. W 1532 roku Suprema ko\u015bcielna zakaza\u0142a wydawania wyrok\u00f3w w sprawie czar\u00f3w w oparciu jedynie o pom\u00f3wienia, co by\u0142o standardowym „zespo\u0142em dowodowym” w s\u0105dach \u015bwieckich[11]<\/small><\/a><\/sup>. No i kto tu by\u0142 okrutny?
\nCo ciekawe przepisy inkwizycyjne same w sobie mia\u0142y \u015bwieck\u0105 genez\u0119, gdy\u017c wzorowa\u0142y si\u0119 na Kodeksie Justyniana: by\u0142y niemal dos\u0142ownym powt\u00f3rzeniem rozdzia\u0142u De haereticus<\/i> z tego\u017c dzie\u0142a[12]<\/small><\/a><\/sup>. A zatem za zr\u0119by prawnej ideologii inkwizycyjnej odpowiedzialni byli ludzie \u015bwieccy. Jak pisa\u0142 jeden z autor\u00f3w, „w prze\u015bladowaniu heretyk\u00f3w w\u0142adcy feudalni na og\u00f3\u0142 wykazywali r\u00f3wn\u0105 jak duchowni gorliwo\u015b\u0107”[13]<\/small><\/a><\/sup>. Powodem tego by\u0142o to, \u017ce w heretykach widziano politycznych radykalist\u00f3w, kt\u00f3rzy zagra\u017cali jedno\u015bci pa\u0144stwa. Jednym z najlepszych dowod\u00f3w na to, \u017ce inkwizycja ko\u015bcielna wcale nie odznacza\u0142a si\u0119 okrucie\u0144stwem jest fakt, zgodnie z kt\u00f3rym wiemy, \u017ce wielu pospolitych przest\u0119pc\u00f3w celowo przyznawa\u0142o si\u0119 do w rzeczywisto\u015bci nie pope\u0142nionych herezji, byleby tylko unikn\u0105\u0107 karz\u0105cego ramienia w\u0142adzy \u015bwieckiej[14]<\/small><\/a><\/sup>. Zrobi\u0142 tak cho\u0107by Jakub de Molay w 1307 roku[15]<\/small><\/a><\/sup>a ponadto o praktyce takiej \u015bwiadcz\u0105 akta trybuna\u0142u z Kartaginy[16]<\/small><\/a><\/sup>. Czy post\u0119powano by tak, gdyby inkwizytorzy rzeczywi\u015bcie byli katami o nienasyconych sk\u0142onno\u015bciach do sadyzmu, jak przedstawiaj\u0105 ich antykleryka\u0142owie? Ponadto s\u0105dy inkwizycyjne zupe\u0142nie odst\u0119powa\u0142y od dochodze\u0144 je\u015bli przes\u0142uchiwany wyra\u017ca\u0142 skruch\u0119[17]<\/small><\/a><\/sup>.
\nKatoliko\u017cercy cz\u0119sto twierdz\u0105, \u017ce s\u0105dy \u015bwieckie nie mia\u0142y wyj\u015bcia i musia\u0142y wykonywa\u0107 wyroki inkwizycji ko\u015bcielnej, gdy\u017c w \u00f3wczesnym \u015bwiecie w zasadzie wszystko sprowadza\u0142o si\u0119 i tak do bezwarunkowego wykonywania rozkaz\u00f3w „totalitarnego re\u017cimu ko\u015bcielnego”. Je\u015bli kto\u015b nie chcia\u0142by wykona\u0107 wyrok\u00f3w inkwizycyjnych w\u0142adzy ko\u015bcielnej to w ko\u0144cu sam stan\u0105\u0142by przed jej trybuna\u0142em. Nie mia\u0142o wi\u0119c znaczenia to, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 tylko wydawa\u0142 wyrok, poniewa\u017c w\u0142adza \u015bwiecka i tak nie mia\u0142a wyj\u015bcia i musia\u0142a wykonywa\u0107 „rozkazy kleru”. Takie stawianie sprawy jest jednak manipulowaniem rzeczywisto\u015bci\u0105 historyczn\u0105. Jako do\u015b\u0107 dobry argument przeciw tej propagandzie mo\u017cna przywo\u0142a\u0107 posta\u0107 cesarza Fryderyka II, kt\u00f3ry by\u0142 zarazem gorliwym inkwizytorem i wolnomy\u015blicielem, w tym r\u00f3wnie\u017c fanatycznym przeciwnikiem papiestwa[18]<\/small><\/a><\/sup>, do tego stopnia, \u017ce jego wojska \u015bciera\u0142y si\u0119 z wojskami papieskimi[19]<\/small><\/a><\/sup> a on sam zosta\u0142 wykl\u0119ty przez papie\u017ca Grzegorza IX[20]<\/small><\/a><\/sup>. Jak pisa\u0142 o nim Mateusz Paris: „Jego przeciwnicy utrzymuj\u0105, \u017ce cesarz bardziej wierny prawom Mahometa jak Jezusa Chrystusa”[21]<\/small><\/a><\/sup>. W owym czasie rzeczywi\u015bcie by\u0142o ju\u017c wielu wolnomy\u015blicieli, kt\u00f3rym inkwizycja nie mog\u0142a nic zrobi\u0107. Jak to uj\u0105\u0142 pewien z autor\u00f3w, Fryderyk II „w\u0105tpi\u0142 przecie\u017c w stworzenie \u015bwiata, indywidualn\u0105 nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 duszy ludzkiej, inne dogmaty religii chrze\u015bcija\u0144skiej”[22]<\/small><\/a><\/sup>. Mimo to zwalcza\u0142 on heretyk\u00f3w, bo zagra\u017cali jedno\u015bci pa\u0144stwa. Spisa\u0142 tak\u017ce ustawy przeciw heretykom, kt\u00f3re s\u0105dy inkwizycyjne wykorzystywa\u0142y w ca\u0142ej Europie[23]<\/small><\/a><\/sup>. To w\u0142a\u015bnie on wprowadzi\u0142 spalenie na stosie w specjalnej po\u015bwi\u0119conej temu konstytucji z 1238 roku[24]<\/small><\/a><\/sup>, co ze wstydem musia\u0142 przyzna\u0107 nawet pewien wojuj\u0105cy antykleryka\u0142[25]<\/small><\/a><\/sup>. W konstytucji tej czytamy:
\n„Postanawiamy, aby heretycy byli karani \u015bmierci\u0105, aby \u017cywcem na widoku publicznym paleni byli w p\u0142omieniach”[26]<\/small><\/a><\/sup>.
\nParadoksalnie to wi\u0119c w\u0142a\u015bnie wolnomy\u015bliciele i antykleryka\u0142owie s\u0105 odpowiedzialni za taki a nie inny okrutny kszta\u0142t prawny i egzekucyjny inkwizycji. Kuriozum!
\nJednocze\u015bnie strona ko\u015bcielna pr\u00f3bowa\u0142a \u0142agodzi\u0107 karny wymiar procesu inkwizycji, jak tylko mog\u0142a[27]<\/small><\/a><\/sup>. Wprowadzono zarz\u0105dzenie, \u017ce tortury mo\u017cna stosowa\u0107 tylko raz[28]<\/small><\/a><\/sup>, przez p\u00f3\u0142 godziny[29]<\/small><\/a><\/sup>. Papie\u017c Klemens V w 1312 roku wyda\u0142 konstytucj\u0119 ograniczaj\u0105c\u0105 u\u017cywanie tortur[30]<\/small><\/a><\/sup> a Sykstus IV pot\u0119pi\u0142 nadu\u017cycia inkwizycji hiszpa\u0144skiej i kaza\u0142 bra\u0107 pod uwag\u0119 okoliczno\u015bci \u0142agodz\u0105ce[31]<\/small><\/a><\/sup>. Wcze\u015bniej za\u015b Miko\u0142aj I okre\u015bli\u0142 tortury wprost jako praktyki sprzeciwiaj\u0105ce si\u0119 zar\u00f3wno prawom boskim jak i ludzkim a Decretum Gratiani<\/i> zabrania\u0142o wydobywa\u0107 zeznania drog\u0105 tortur[32]<\/small><\/a><\/sup>.
\nCo do kar inkwizycji, to palenie na stosie wcale nie by\u0142o najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105 kar\u0105. W niekt\u00f3rych krajach tylko kilka razy zapalano stosy, cz\u0119sto te\u017c tylko po to, \u017ceby da\u0107 odstraszaj\u0105cy przyk\u0142ad[33]<\/small><\/a><\/sup>. Co ciekawe w niekt\u00f3rych krajach w og\u00f3le nie dzia\u0142a\u0142a inkwizycja, w innych za\u015b s\u0142abo. Na przyk\u0142ad w Anglii, gdzie by\u0142a obecna kr\u00f3tko, czy w Skandynawii, gdzie nie by\u0142a obecna wcale. Ten obraz nieco kontrastuje z obrazem tworzonym przez r\u00f3\u017cnej ma\u015bci antykleryka\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy cz\u0119sto odmalowuj\u0105 pejza\u017ce pe\u0142ne p\u0142on\u0105cych stos\u00f3w, stoj\u0105cych niemal co par\u0119 metr\u00f3w od siebie w ca\u0142ej chrze\u015bcija\u0144skiej Europie \u015bredniowiecznej.
\nCzasem r\u00f3wnie\u017c protestanci atakuj\u0105 katolik\u00f3w za inkwizycj\u0119. Wydaj\u0105 si\u0119 jednak zapomina\u0107, \u017ce istnia\u0142a r\u00f3wnie\u017c i protestancka inkwizycja, kt\u00f3ra by\u0142a bardzo okrutna[34]<\/small><\/a><\/sup>. Na przyk\u0142ad Zwingli w 1529 roku straci\u0142 wielu anabaptyst\u00f3w, wieszaj\u0105c, torturuj\u0105c, pal\u0105c \u017cywcem, szlachtuj\u0105c, a nawet rzucaj\u0105c heretyk\u00f3w na po\u017carcie dzikim bestiom[35]<\/small><\/a><\/sup>. R\u00f3wnie\u017c Luter popiera\u0142 prze\u015bladowania innowierc\u00f3w, papist\u00f3w i zwolennik\u00f3w herezji M\u00fcnzera. Kalwin za\u015b kaza\u0142 spali\u0107 na stosie Serveta. Fisher i More, kt\u00f3ry by\u0142 krytykiem Lutra, zostali \u015bci\u0119ci za czas\u00f3w Henryka VIII. Oko\u0142o 1579 roku protestanci zag\u0142adzali na \u015bmier\u0107 katolik\u00f3w, kt\u00f3rych dzieci nadziewali na ro\u017cen i piekli w obecno\u015bci ich rodzic\u00f3w[36]<\/small><\/a><\/sup>. Torturowano anabaptyst\u0119 Balthasara Hubmaiera a w 1619 roku mia\u0142a miejsce egzekucja Jana z Oldenbarnevelt w kalwi\u0144skich Zjednoczonych Prowincjach[37]<\/small><\/a><\/sup>. W 1572 roku protestanci pogrzebali \u017cywcem katolickich zakonnik\u00f3w, zostawiaj\u0105c na powierzchni ich g\u0142owy by mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 do gry w kule[38]<\/small><\/a><\/sup>. Szacuje si\u0119, \u017ce w samych tylko Niemczech inkwizycja protestancka zg\u0142adzi\u0142a 100 000 istnie\u0144. Przekracza to wielokrotnie liczb\u0119 ofiar katolickiej inkwizycji hiszpa\u0144skiej[39]<\/small><\/a><\/sup>.
\nW propagandzie antykatolickiej przedstawia si\u0119 dzi\u015b inkwizytor\u00f3w jako psychopatycznych, krwio\u017cerczych sadyst\u00f3w, kt\u00f3rzy potrzebowali p\u0142omienia stos\u00f3w niczym tlenu dla swych p\u0142uc. Cho\u0107 w\u015br\u00f3d inkwizytor\u00f3w na pewno istnieli dewianci, jak zreszt\u0105 w ka\u017cdej grupie spo\u0142ecznej, to jednak badania historyczne nie potwierdzaj\u0105 tezy, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 by\u0142a to istna wyl\u0119garnia sadyst\u00f3w. Pokazuje to nawet przyk\u0142ad najbardziej drastycznej inkwizycji hiszpa\u0144skiej. Jak pisze pewien badacz historii inkwizycji hiszpa\u0144skiej:
\n„Wbrew rozpowszechnionej legendzie, inkwizytorzy hiszpa\u0144scy nie byli te\u017c szczeg\u00f3lnymi fanatykami, a procent ewidentnych sadyst\u00f3w nie by\u0142 w\u015br\u00f3d nich zapewne wy\u017cszy ni\u017c w jakimkolwiek innym \u015brodowisku zawodowym”[40]<\/small><\/a><\/sup>.
\nCho\u0107 w \u015bredniowiecznym s\u0105downictwie tortury by\u0142y na porz\u0105dku dziennym, to je\u015bli inkwizycja hiszpa\u0144ska „r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 czym\u015b w tej materii od innych wsp\u00f3\u0142czesnych sobie organ\u00f3w wymiaru sprawiedliwo\u015bci, by\u0142a to raczej r\u00f3\u017cnica na jej korzy\u015b\u0107. […] wbrew rozpowszechnionej legendzie, hiszpa\u0144skie \u015bwi\u0119te oficjum torturowa\u0142o mniej i \u0142agodniej od wielu \u00f3wczesnych trybuna\u0142\u00f3w \u015bwieckich”[41]<\/small><\/a><\/sup>. Tak naprawd\u0119, tylko w 10% przypadk\u00f3w inkwizycja hiszpa\u0144ska ucieka\u0142a si\u0119 do tortur[42]<\/small><\/a><\/sup>. Jak pisa\u0142 Foucalt, „to nie nieokie\u0142znane m\u0119czarnie dzisiejszych przes\u0142ucha\u0144, by\u0142y one okrutne, owszem, ale nie barbarzy\u0144skie”[43]<\/small><\/a><\/sup>. Na przyk\u0142ad w 1594 roku w Walencji na 96 torturowanych 53 wysz\u0142o ca\u0142kowicie bez szwanku a w latach 1589-1592 wi\u0119kszo\u015b\u0107 bandyt\u00f3w z Hornachos przetrwa\u0142o tortury w Estremadurze[44]<\/small><\/a><\/sup>. Przy przes\u0142uchiwanych ca\u0142y czas czuwa\u0142 lekarz, kt\u00f3ry mia\u0142 za zadanie pilnowa\u0107, \u017ceby nie dosz\u0142o do kalectwa[45]<\/small><\/a><\/sup>.
\nLiczne by\u0142y r\u00f3wnie\u017c przypadki uniewinnie\u0144 przez inkwizycj\u0119, co antykleryka\u0142owie zupe\u0142nie pomijaj\u0105, skoro tak bardzo zale\u017cy im na wytworzeniu obrazu, w kt\u00f3rym inkwizytorzy byli krwio\u017cerczymi bestiami chc\u0105cymi mordowa\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119. Od XVI wieku nawet inkwizycja hiszpa\u0144ska przeprowadzi\u0142a procesy uniewinniaj\u0105ce w 20 % przypadk\u00f3w[46]<\/small><\/a><\/sup>, za\u015b w latach 1560-1700 skaza\u0142a na \u015bmier\u0107 tylko 1% s\u0105dzonych (p\u00f3\u017aniej skazywa\u0142a na \u015bmier\u0107 ju\u017c tylko u\u0142amek procenta s\u0105dzonych)[47]<\/small><\/a><\/sup>. Zdaniem prof. Agostino Borromeo \u0142\u0105czna liczba ofiar \u015bmiertelnych inkwizycji hiszpa\u0144skiej, portugalskiej i w\u0142oskiej nie przekracza\u0142a liczby 100[48]<\/small><\/a><\/sup>. Czym jest ta liczba przy liczbie 300 000 ofiar zamordowanych przez ateistycznych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w „wolno\u015bci i tolerancji” w rzezi zwanej Rewolucj\u0105 Francusk\u0105?[49]<\/small><\/a><\/sup> Kiedy tylko si\u0119 da\u0142o inkwizycyjne wyroki \u015bmierci zamieniano na co\u015b innego, na przyk\u0142ad na galery[50]<\/small><\/a><\/sup>. Nawet \u015bwi\u0119tokradcy rzadko kiedy trafiali na stos inkwizycji, zreszt\u0105 w\u0142adze \u015bwieckie kara\u0142y ich niezale\u017cnie od w\u0142adz ko\u015bcielnych w tej kwestii[51]<\/small><\/a><\/sup>. We\u017amy cho\u0107by przypadek trzech z\u0142odziei, kt\u00f3rzy w 1643 roku ukradli figur\u0119 Marii Panny w Madrycie. Wierz\u0105c w antyklerykalne bajeczki o inkwizycji nale\u017ca\u0142oby w tym momencie spodziewa\u0107 si\u0119 tylko jednego: spotka\u0142 ich za to stos z r\u0105k psychopatycznych sadyst\u00f3w katolickich, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej pewnie jeszcze zn\u0119cali si\u0119 nad nimi przez kilka dni i nocy, przypalaj\u0105c ich roz\u017carzonym do bia\u0142o\u015bci \u017celazem. Tymczasem nic z tych rzeczy, nawet najsurowsza inkwizycja hiszpa\u0144ska oszcz\u0119dzi\u0142a im \u015bmierci[52]<\/small><\/a><\/sup>.
\nInkwizycja jest r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto przedstawiana przez antykleryka\u0142\u00f3w jako co\u015b od czego nie by\u0142o ju\u017c ucieczki gdy\u017c za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142a ona zaspokoi\u0107 swoj\u0105 \u017c\u0105dz\u0119 mordowania, szukaj\u0105c ku temu byle pretekstu. Taki obraz nie wytrzymuje konfrontacji z rzeczywisto\u015bci\u0105 historyczn\u0105, znane s\u0105 bowiem nawet przypadki uniewinniania przez inkwizycj\u0119 bez zbadania sprawy. Jedn\u0105 z takich sytuacji by\u0142 przypadek Anastazji Soriano, samozwa\u0144czej czarownicy, kt\u00f3ra stan\u0119\u0142a przed trybuna\u0142em inkwizycyjnym w Mursji oraz w Toledo i przyzna\u0142a si\u0119 do konszacht\u00f3w z diab\u0142em. Odsy\u0142ano j\u0105 dwukrotnie, za ka\u017cdym razem nie daj\u0105c wiary jej zeznaniom![53]<\/small><\/a><\/sup>
\nW propagandzie antyklerykalnej zupe\u0142nie pomija si\u0119 te\u017c milczeniem to, \u017ce inkwizycja wydawa\u0142a r\u00f3wnie\u017c wyroki \u0142agodne, takie jak nakaz odmowy r\u00f3\u017ca\u0144ca, obecno\u015b\u0107 na okre\u015blonej ilo\u015bci mszy, czy przymusowy pobyt w jakim\u015b miejscu. Nawet niejaki Morales, blu\u017anierca, wcale nie sko\u0144czy\u0142 na stosie w 1685 roku, lecz wyrokiem inkwizycji zakazano mu jedynie…. gry w ko\u015bci![54]<\/small><\/a><\/sup> Innych natomiast karano nakazem pielgrzymki, czy ch\u0142osty[55]<\/small><\/a><\/sup>. Jeszcze inni musieli nosi\u0107 znak krzy\u017ca na odzieniu[56]<\/small><\/a><\/sup>. Nawet sami papie\u017ce \u0142agodzili momentami surowo\u015b\u0107 instytucji inkwizycji. Na przyk\u0142ad papie\u017c Grzegorz IX zawiesi\u0142 jej dzia\u0142alno\u015b\u0107 we Francji po\u0142udniowej na jaki\u015b czas z powodu nadu\u017cy\u0107[57]<\/small><\/a><\/sup>. Odwo\u0142ywano te\u017c barbarzy\u0144skich s\u0119dzi\u00f3w[58]<\/small><\/a><\/sup>. Jednym z nich by\u0142 Konrad z Marburga, niemiecki inkwizytor, kt\u00f3rego r\u00f3wnie\u017c zawiesi\u0142 papie\u017c Grzegorz IX. Innym zawieszonym inkwizytorem by\u0142 Robert le Bourge, kt\u00f3rego papie\u017c skaza\u0142 nawet na wi\u0119zienie za nadu\u017cycia podczas proces\u00f3w inkwizycyjnych. Czasem zawieszano nawet ca\u0142e okr\u0119gi w kt\u00f3rych dzia\u0142a\u0142a inkwizycja, co zdarzy\u0142o si\u0119 w Tuluzie w 1237 roku[59]<\/small><\/a><\/sup>. Nie by\u0142y to wyj\u0105tki. Papie\u017c Sykstus IV zawiesi\u0142 dw\u00f3ch znacz\u0105cych inkwizytor\u00f3w hiszpa\u0144skich – Gualbesa i Orsta[60]<\/small><\/a><\/sup>. Z kolei papie\u017c Innocenty VI wstawi\u0142 si\u0119 w 1360 roku u inkwizytor\u00f3w za \u017bydami[61]<\/small><\/a><\/sup>. Inni papie\u017ce nakazywali unika\u0107 zagro\u017cenia \u017cycia i okalecze\u0144 w czasie tortur[62]<\/small><\/a><\/sup>, o co proszono r\u00f3wnie\u017c w\u0142adze \u015bwieckie, kt\u00f3rym przekazywano skazanego[63]<\/small><\/a><\/sup>. Owe tortury nie zawsze by\u0142y a\u017c takim bestialstwem jak to si\u0119 obecnie cz\u0119sto utrzymuje. W rzeczywisto\u015bci inkwizytor mia\u0142 do dyspozycji cztery rodzaje metod: ch\u0142osta, „konika”, estrapada i roz\u017carzone w\u0119gle[64]<\/small><\/a><\/sup>.
\nW ramach omawiania \u0142agodno\u015bci pewnych kar inkwizycji nie mo\u017cna te\u017c nie wspomnie\u0107 o tzw. karze wiecznego wi\u0119zienia. Brzmi to gro\u017anie i kojarzy si\u0119 z tym, \u017ce wi\u0119ziony by\u0142 trzymany o suchym chlebie i wodzie w ciemnym, wilgotnym lochu, a\u017c do ko\u0144ca swych dni. W rzeczywisto\u015bci kara ta polega\u0142a niejednokrotnie na tym, \u017ce „wieczne wi\u0119zienie” ogranicza\u0142o si\u0119 do obszaru nawet ca\u0142ego miasta, w kt\u00f3rym wi\u0119ziony m\u00f3g\u0142 normalnie \u017cy\u0107, bawi\u0107 si\u0119, a niekt\u00f3rzy zrobili w ten spos\u00f3b nawet maj\u0105tki[65]<\/small><\/a><\/sup> nie musz\u0105c p\u0142aci\u0107 podatk\u00f3w, gdy\u017c ten kto podlega\u0142 s\u0105dom inkwizycji by\u0142 wyj\u0119ty spod jurysdykcji prawnej Korony hiszpa\u0144skiej[66]<\/small><\/a><\/sup>. Chyba sam chcia\u0142bym przej\u015b\u0107 przez takie „wieczne wi\u0119zienie”. Nie trwa\u0142o ono zreszt\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c \u015brednio 3-8 lat[67]<\/small><\/a><\/sup>. Wi\u0119zienia inkwizycyjne posiada\u0142y nawet luksusy, o kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o tylko pomarzy\u0107 w wi\u0119zieniach \u015bwieckich. Skazani jadali regularne posi\u0142ki w sk\u0142ad kt\u00f3rych wchodzi\u0142o mi\u0119so i wino. Mogli by\u0107 odwiedzani przez rodziny, kt\u00f3re nie szcz\u0119dzi\u0142y im wiktua\u0142\u00f3w, takich jak alkohole, lody czy s\u0142odycze[68]<\/small><\/a><\/sup>. Ponadto zezwalano im na zmian\u0119 bielizny, po\u015bcieli, obrus\u00f3w i r\u0119cznik\u00f3w, \u0142a\u017ani\u0119, pralni\u0119, fryzjera, posiadanie ksi\u0105\u017cek, pisanie list\u00f3w, gr\u0119 w karty i granie na instrumentach muzycznych, co\u015b czego w og\u00f3le nie znano w \u00f3wczesnych wi\u0119zieniach \u015bwieckich[69]<\/small><\/a><\/sup>.
\nW zwi\u0105zku z inkwizycj\u0105 cz\u0119sto pojawia si\u0119 zagadnienie wolno\u015bci s\u0142owa. W oparciu o zasady cenzury inkwizycja mia\u0142a bowiem bezwzgl\u0119dnie t\u0119pi\u0107 wszelkie publikacje niezgodne z lini\u0105 doktrynaln\u0105 Ko\u015bcio\u0142a. Taki obraz jest r\u00f3wnie\u017c bardzo ch\u0119tnie rozpowszechniany przez katoliko\u017cerc\u00f3w. Je\u015bli rzeczywi\u015bcie tak by\u0142o, to w takim razie jak antykleryka\u0142owie wyja\u015bni\u0105 to, \u017ce na hiszpa\u0144skim indeksie ksi\u0105g zakazanych nie pojawi\u0142y si\u0119 ani dzie\u0142a Galileusza, ani dzie\u0142a Giordano Bruno, ani nawet Kopernika. Na cenzurowanym nie pojawi\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c takie dzie\u0142o jak traktat Pomponazziego, w kt\u00f3rym wyst\u0119powa\u0142 on przeciw nie\u015bmiertelno\u015bci duszy[70]<\/small><\/a><\/sup>.
\nW zwi\u0105zku z inkwizycj\u0105 cz\u0119sto pojawia si\u0119 te\u017c temat prze\u015bladowa\u0144 Indian w Ameryce Po\u0142udniowej. Tymczasem zap\u0142on\u0119\u0142o tam nie wi\u0119cej jak 15 stos\u00f3w i wydano tam nie wi\u0119cej jak 30 wyrok\u00f3w \u015bmierci[71]<\/small><\/a><\/sup>.
\nDok\u0142adnej liczby ofiar \u015bmiertelnych inkwizycji nie da si\u0119 okre\u015bli\u0107 nawet w przybli\u017ceniu. Co do inkwizycji papieskiej posiadamy bowiem tylko liczby ofiar skazanych na r\u00f3\u017cne rodzaje kary. Bli\u017csze dane co do ilo\u015bci ofiar skazanych na \u015bmier\u0107 mamy tylko w przypadku inkwizycji hiszpa\u0144skiej. Nie wolno tu jednak przeprowadza\u0107 rozumowania per analogiam<\/i>, gdy\u017c by\u0142y to zupe\u0142nie inne inkwizycje[72]<\/small><\/a><\/sup>. W ka\u017cdym razie zagadnienie to nie jest wolne od ra\u017c\u0105cej przesady w publicystyce lewicowej. Nawet antyklerykalnie nastawiony B.P. Levack zauwa\u017cy\u0142, \u017ce przesad\u0105 jest na przyk\u0142ad pisanie, i\u017c w baskijskoj\u0119zycznej dzielnicy Francji Labour wykonano 60 000 egzekucji inkwizycyjnych, skoro tak naprawd\u0119 nie wykonano ich tam wi\u0119cej ni\u017c… 80[73]<\/small><\/a><\/sup>.
\nReasumuj\u0105c, w niniejszym eseju tylko w spos\u00f3b bardzo og\u00f3lny i przekrojowy zarysowa\u0142em ten jak\u017ce wa\u017cki problem, jakim niew\u0105tpliwie by\u0142a inkwizycja. Daleko tu jeszcze do szczeg\u00f3\u0142owych i wyczerpuj\u0105cych bada\u0144, na jakie zas\u0142uguje ten temat. Niemniej jednak s\u0105dz\u0119, \u017ce zasygnalizowa\u0142em kilka istotnych kwestii i podgryz\u0142em korzenie najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105cych si\u0119 zarzut\u00f3w w propagandzie antyklerykalnej, dotycz\u0105cej zagadnienia inkwizycji. Zarzuty te s\u0105 oderwane od reali\u00f3w historycznych a ich natura, pr\u00f3buj\u0105ca si\u0119 odwo\u0142ywa\u0107 do etyki, lub m\u00f3wi\u0105c wprost do emocji, ma co najmniej dyskusyjny charakter i ewidentnie filozoficzne podstawy.<\/p>\n

\n

Autor: Jan Lewandowski pa\u017adziernik 2008
\n[1]<\/small><\/a><\/sup> Por. E. Potkowski, Heretycy i inkwizytorzy<\/i>, [b.m.r.w.], s. 70, 81, 106, 110; L. Bia\u0142y, Dzieje inkwizycji hiszpa\u0144skiej<\/i>, Warszawa 1989, s. 130; Cz. Wrocki, W Imi\u0119 Krzy\u017ca<\/i>, Toledo, Ohio, 1917, s. 71, 74, 81, 83; M. D. Knowles, D. Obolensky, Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, t. 2, Warszawa 1988, s. 286-287.
\n[2]<\/small><\/a><\/sup> Por. Encyklopedia Britannica<\/i>, t. 17, Pozna\u0144 2000, s. 306.
\n[3]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, Wroc\u0142aw 2004, s. 78-79.
\n[4]<\/small><\/a><\/sup> Por. V. Messori, Czarne karty Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, Katowice 1998, s. 54.
\n[5]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 13.
\n[6]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 62.
\n[7]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 69.
\n[8]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 156.
\n[9]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 166.
\n[10]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 167.
\n[11]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 169.
\n[12]<\/small><\/a><\/sup> Por. E. Potkowski, Heretycy i inkwizytorzy<\/i>, dz. cyt., s. 61; por. te\u017c G. Ry\u015b, Inkwizycja<\/i>, Krak\u00f3w 1997, s. 20.
\n[13]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 71.
\n[14]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 80, 176.
\n[15]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 93-94.
\n[16]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 189-190.
\n[17]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 91.
\n[18]<\/small><\/a><\/sup> Por. E. Potkowski, Heretycy i inkwizytorzy<\/i>, dz. cyt., s. 73, 75.
\n[19]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 73.
\n[20]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, Warszawa 1994, s. 13.
\n[21]<\/small><\/a><\/sup> Cyt. za E. Potkowski, Heretycy i inkwizytorzy<\/i>, dz. cyt., s. 74.
\n[22]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 75.
\n[23]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>; por. te\u017c A. Nowicki, O \u015bwi\u0119tej inkwizycji<\/i>, Bia\u0142ystok 1959, s. 14-15.
\n[24]<\/small><\/a><\/sup> Por. A. Nowicki, O \u015bwi\u0119tej inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 13; G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 12, 17; M. D. Knowles, D. Obolensky, Historia Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, t. 2, dz. cyt., s. 286. Inni podaj\u0105 dat\u0119 1124 – por. M. Banaszak, Historia Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/i>, t. 2, Warszawa 1987, s. 170. Inne \u017ar\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce kar\u0119 \u015bmierci przez spalenie na stosie w\u0142adze \u015bwieckie wprowadzi\u0142y ju\u017c wcze\u015bniej przez wydany w 1231 roku dekret kr\u00f3la Piotra Arago\u0144skiego i cesarza Fryderyka I Barbarossy – por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 74-75.
\n[25]<\/small><\/a><\/sup> Por. Cz. Wrocki, W Imi\u0119 Krzy\u017ca<\/i>, dz. cyt., s. 80.
\n[26]<\/small><\/a><\/sup> A. Nowicki, O \u015bwi\u0119tej inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 13.
\n[27]<\/small><\/a><\/sup> Por. V. Messori, Czarne karty Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, dz. cyt., s. 54.
\n[28]<\/small><\/a><\/sup> E. Potkowski, Heretycy i inkwizytorzy<\/i>, dz. cyt., s. 96.
\n[29]<\/small><\/a><\/sup> Por. L. Bia\u0142y, Dzieje inkwizycji hiszpa\u0144skiej<\/i>, dz. cyt., s. 20.
\n[30]<\/small><\/a><\/sup> E. Potkowski, Heretycy i inkwizytorzy<\/i>, dz. cyt., s. 96.
\n[31]<\/small><\/a><\/sup> Por. L. Bia\u0142y, Dzieje inkwizycji hiszpa\u0144skiej<\/i>, dz. cyt., s. 47.
\n[32]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 78.
\n[33]<\/small><\/a><\/sup> E. Potkowski, Heretycy i inkwizytorzy<\/i>, dz. cyt., s. 106.
\n[34]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 110.
\n[35]<\/small><\/a><\/sup> Por. L. Bia\u0142y, Dzieje inkwizycji hiszpa\u0144skiej<\/i>, dz. cyt., s. 309.
\n[36]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>; por. te\u017c G. Ry\u015b, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 104; A. Tokarczyk, Protestantyzm<\/i>, Warszawa 1980, s. 75.
\n[37]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Ry\u015b, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 104.
\n[38]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 117.
\n[39]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 160, 189.
\n[40]<\/small><\/a><\/sup> Por. L. Bia\u0142y, Dzieje inkwizycji hiszpa\u0144skiej<\/i>, dz. cyt., s. 69.
\n[41]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 114.
\n[42]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>.
\n[43]<\/small><\/a><\/sup> Cyt. za tam\u017ce<\/i>.
\n[44]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 115.
\n[45]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 117; por. te\u017c G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 74.
\n[46]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 122.
\n[47]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 132; por. te\u017c G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 44.
\n[48]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 106.
\n[49]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 117.
\n[50]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 312.
\n[51]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 234.
\n[52]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>; por. te\u017c tam\u017ce<\/i>, s. 232, 236-237, 238, 239, 312 o innych przypadkach \u0142agodno\u015bci inkwizycji hiszpa\u0144skiej.
\n[53]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 166.
\n[54]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 124.
\n[55]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 42-43; V. Messori, Czarne karty Ko\u015bcio\u0142a<\/i>, dz. cyt., s. 54.
\n[56]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Ry\u015b, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 72-73.
\n[57]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 24.
\n[58]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 44.
\n[59]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 92-93.
\n[60]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 101.
\n[61]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 53.
\n[62]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 37.
\n[63]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 40.
\n[64]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 37.
\n[65]<\/small><\/a><\/sup> Por. L. Bia\u0142y, Dzieje inkwizycji hiszpa\u0144skiej<\/i>, dz. cyt., s. 130.
\n[66]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 105.
\n[67]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 105.
\n[68]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 101, 130.
\n[69]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 103, 130.
\n[70]<\/small><\/a><\/sup> Por. G. Testas, J. Testas, Inkwizycja<\/i>, dz. cyt., s. 89-90.
\n[71]<\/small><\/a><\/sup> Tam\u017ce<\/i>, s. 116.
\n[72]<\/small><\/a><\/sup> Por. M. Banaszak, Historia Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego<\/i>, t. 2, dz. cyt., s. 172.
\n[73]<\/small><\/a><\/sup> Por. R. Konik, W obronie \u015bwi\u0119tej Inkwizycji<\/i>, dz. cyt., s. 170.<\/small><\/p>\n

BONUS<\/h1>\n
\n

<\/h1>\n

\u015awi\u0119ta Inkwizycja – kilka fakt\u00f3w<\/h4>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n\"\"\n<\/div>\n

Obraz Inkwizycji, kt\u00f3ry funkcjonuje w zbiorowej wyobra\u017ani (jako synonim z\u0142a, zniewolenia my\u015bli, czy wr\u0119cz totalitaryzmu), ukszta\u0142towany zosta\u0142 nie w oparciu o rzetelne i wywiedzione ze \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych opracowania (kt\u00f3rych jest coraz wi\u0119cej ), lecz wzi\u0105\u0142 si\u0119\u00a0m.in<\/a>. z antykatolickich uprzedze\u0144 obozu protestanckiego, a nast\u0119pnie zosta\u0142 pog\u0142\u0119biony przez wrogi Ko\u015bcio\u0142owi nurt ideologii o\u015bwieceniowej. Obraz ten utrwalony zosta\u0142 w literaturze przez takich tw\u00f3rc\u00f3w, jak chocia\u017cby Dostojewski (vide: Wielki inkwizytor w Braciach Karamazow<\/em>) czy Umberto Eco (Imi\u0119 r\u00f3\u017cy<\/em>), a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142czesnej produkcji filmowej. \u00d3w ponury mit oparty na apriorycznych s\u0105dach, upowszechnia si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych, a tak\u017ce na \u0142amach \u201epopularnonaukowych\u201d pism (np. \u201eM\u00f3wi\u0105 Wieki\u201d, \u201eFocus. Historia\u201d). Trudno nie zgodzi\u0107 si\u0119 ze s\u0142owami Rafa\u0142a A. Ziemkiewicza, kt\u00f3ry napisa\u0142 jaki\u015b czas temu:<\/p>\n

Obraz \u015awi\u0119tej Inkwizycji, pokutuj\u0105cy w potocznej \u015bwiadomo\u015bci i bezustannie ugruntowywany przez media, ma tyle samo wsp\u00f3lnego z historyczn\u0105 prawd\u0105, ile Ksi\u0119stwo Mo\u0142dawii z serialu „Dynastia” z prawdziw\u0105 Mo\u0142dawi\u0105.<\/p><\/blockquote>\n

Tymczasem, Inkwizycja (wyraz pochodz\u0105cy od \u0142ac. inquisitio<\/em> – badanie, dochodzenie) to ko\u015bcielne trybuna\u0142y wiary, powo\u0142ane do wykrywania, nawracania – i dopiero w ostateczno\u015bci – karania opornych heretyk\u00f3w; wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce si\u0119 spo\u015br\u00f3d \u00f3wczesnych trybuna\u0142\u00f3w s\u0105dowych po\u0142o\u017ceniem nacisku nie tyle na ukaranie oskar\u017conego, co na zbawienie jego duszy.<\/p>\n

Pocz\u0105tki<\/strong><\/h4>\n

Genezy Inkwizycji mo\u017cna doszukiwa\u0107 si\u0119 ju\u017c w czasach Apostolskich – herezje s\u0105 tak stare jak Ko\u015bci\u00f3\u0142, a zatem i walka z nimi, kt\u00f3rej \u015blady znajdujemy w Nowym Testamencie te\u017c si\u0119ga odleg\u0142ych czas\u00f3w (Tt 3, 10-11; 1 Kor 5, 13; 1 Tm 1,20). Jednak w sensie instytucjonalnym zaistnia\u0142a ona pod koniec XII wieku (do XV stulecia dzia\u0142a\u0107 b\u0119d\u0105 inkwizytorzy wyznaczani przez papie\u017cy, a tak\u017ce, cho\u0107 rzadziej, biskup\u00f3w). Przy czym w tym najwcze\u015bniejszym okresie, \u201einquisitio<\/em>\u201d, jak zauwa\u017ca ks. bp Grzegorz Ry\u015b, to bardziej czynno\u015b\u0107 ni\u017c zinstytucjonalizowany trybuna\u0142. Od XV w. mamy do czynienia z powo\u0142ywaniem pa\u0144stwowych trybuna\u0142\u00f3w inkwizycyjnych, z najbardziej znan\u0105 Inkwizycj\u0105 hiszpa\u0144sk\u0105. Przetrwa\u0142y one do pocz\u0105tku XIX wieku. Za pozosta\u0142o\u015b\u0107 instytucji Inkwizycji, w pewnym sensie, mo\u017cna uzna\u0107 \u015awi\u0119t\u0105 Kongregacj\u0119 Nauki Wiary powo\u0142an\u0105 do \u017cycia przez Paw\u0142a VI (jako nast\u0119pczyni\u0119 \u015awi\u0119tego Oficjum, w kt\u00f3re to w 1908 r. przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 Inkwizycja Rzymska).
\nAby zrozumie\u0107, czym by\u0142a Inkwizycja, nie mo\u017cna abstrahowa\u0107 od kontekstu spo\u0142ecznego i politycznego epoki, w kt\u00f3rej si\u0119 narodzi\u0142a. Nale\u017cy te\u017c odr\u00f3\u017cni\u0107 Inkwizycj\u0119 ko\u015bcieln\u0105 i pa\u0144stwow\u0105.
\nInstytucja ta zostaje powo\u0142ana do \u017cycia w 1184 w momencie, gdy Ojciec \u015awi\u0119ty Lucjusz III nakaza\u0142 wszystkim biskupom walk\u0119 z herezj\u0105, a Innocenty III na pocz\u0105tku nast\u0119pnego stulecia powo\u0142a\u0142 powszechn\u0105 Inkwizycj\u0119 ko\u015bcieln\u0105, kt\u00f3ra nast\u0119pnie zostanie powierzona dominikanom i franciszkanom (st\u0105d pojawiaj\u0105ce si\u0119 okre\u015blenia: Inkwizycja biskupia i zakonna). Jej powo\u0142anie spowodowane by\u0142o przede wszystkim trosk\u0105 o to, aby \u015bwieckie s\u0105dy nie skazywa\u0142y za herezj\u0119 ludzi niewinnych (heretycy karani byli \u015bmierci\u0105 na d\u0142ugo przed powo\u0142aniem s\u0105d\u00f3w inkwizycyjnych, np. kr\u00f3l francuski Robert II Pobo\u017cny spali\u0142 na stosie w 1017 roku w Orleanie 12 os\u00f3b), pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 przy tym torturami i szafuj\u0105c kar\u0105 \u015bmierci (co w \u00f3wczesnych realiach post\u0119powania s\u0105dowego by\u0142o czym\u015b normalnym). Inkwizycja zale\u017cna by\u0142a bezpo\u015brednio od Stolicy Apostolskiej, wymagaj\u0105c, w odniesieniu do Inkwizycji zakonnej, akceptacji biskupa miejsca.
\nNierzadko dzia\u0142anie Inkwizycji powodowane by\u0142o naleganiami ze strony wiernych, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 ukarania \u201em\u0105cicieli\u201d istniej\u0105cego porz\u0105dku. \u00d3wczesne ruchy heretyckie (katarzy, albigensi, waldensi), cz\u0119stokro\u0107 o zabarwieniu gnostyckim, godzi\u0142y bowiem w najbardziej fundamentalne zasady owego \u0142adu, takie jak: instytucja Ko\u015bcio\u0142a, rodzina, przysi\u0119ga, sk\u0142adanie zezna\u0144 przed trybuna\u0142em itd. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce g\u0142osi\u0142y heretyckie pogl\u0105dy w sferze doktrynalnej. A zatem herezja nios\u0142a ze sob\u0105, z jednej strony zagro\u017cenie dla \u017cycia wiecznego tego, kt\u00f3ry jej ulega\u0142 (co dla ludzi \u015aredniowiecza, traktuj\u0105cych sprawy wiary bardzo powa\u017cnie, by\u0142o istotnym argumentem), z drugiej za\u015b narusza\u0142a doczesny \u0142ad. W oczach wsp\u00f3\u0142czesnych by\u0142a powa\u017cnym zagro\u017ceniem, wobec kt\u00f3rego nie mo\u017cna by\u0142o pozosta\u0107 oboj\u0119tnym. Zacytujmy jeszcze raz R. A. Ziemkiewicza:<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesnemu cz\u0142owiekowi sam fakt pot\u0119piania przez Ko\u015bci\u00f3\u0142 herezji i zwalczania ich usi\u0142uje si\u0119 przedstawi\u0107 jako rzecz z gruntu nagann\u0105, jak gdyby pierwowz\u00f3r totalitarnych tendencji do t\u0142umienia wolno\u015bci my\u015bli. Zapomina si\u0119 przy tym, \u017ce religia chrze\u015bcija\u0144ska stanowi\u0142a w pa\u0144stwach \u015bredniowiecznych podstaw\u0119 spo\u0142ecznego \u0142adu, r\u00f3wnie niekwestionowan\u0105, jak dzisiaj demokracja i prawa obywatela.<\/p><\/blockquote>\n

Procedury<\/strong><\/h4>\n

Sama procedura inkwizycyjna by\u0142a \u015bci\u015ble okre\u015blona, a w wypadku jej \u0142amania inkwizytora zawieszano w dzia\u0142aniach. Inkwizytorzy (najcz\u0119\u015bciej Trybuna\u0142 tworzy\u0142o dw\u00f3ch inkwizytor\u00f3w, biskup lub jego przedstawiciel, 12 wiernych, notariusz i lekarz, a p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c kwalifikatorzy), musieli by\u0107 to ludzie odznaczaj\u0105cy si\u0119 dobrymi obyczajami, pobo\u017cno\u015bci\u0105, bieg\u0142o\u015bci\u0105 w teologii i prawie. Pierwszym dzia\u0142aniem Trybuna\u0142u by\u0142o og\u0142oszenie czasu \u0142aski. Heretycy mogli dobrowolnie odwo\u0142a\u0107 swoje b\u0142\u0119dy. Uwalniano ich wtedy od winy automatycznie, pozostawa\u0142a spowied\u017a i pokuta. Oskar\u017cony po us\u0142yszeniu stawianych mu zarzut\u00f3w zabiera g\u0142os, m\u00f3g\u0142 prosi\u0107 o dodatkowe wyja\u015bnienie oraz prosi\u0107 o zmian\u0119 (sic!) cz\u0142onk\u00f3w Trybuna\u0142u je\u015bli uzna\u0142, \u017ce kt\u00f3ry\u015b z jego s\u0119dzi\u00f3w jest mu nieprzychylny.
\nKar\u0119 \u015bmierci dla heretyk\u00f3w datujemy od ko\u0144ca XII wieku. Ci, kt\u00f3rych uznano za zatwardzia\u0142ych heretyk\u00f3w przekazywani byli ramieniu \u015bwieckiemu. Od po\u0142owy XIII wieku, gdy heretyk\u00f3w zr\u00f3wnano w prawach ze zwyk\u0142ymi kryminalistami zacz\u0119to r\u00f3wnie\u017c stosowa\u0107 tortury tak, jak w przypadku innych przest\u0119pc\u00f3w. Stosowano tu jednak daleko id\u0105ce ograniczenia. Najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105 metod\u0105 tortur by\u0142o ograniczanie racji \u017cywno\u015bciowych, nie mog\u0142y one prowadzi\u0107 do okaleczenia lub \u015bmierci oskar\u017conego. Nie mo\u017cna by\u0142o im poddawa\u0107 dzieci, starc\u00f3w czy kobiet w stanie b\u0142ogos\u0142awionym. Zeznania z\u0142o\u017cone podczas tortur mia\u0142y ograniczona warto\u015b\u0107 dowodow\u0105 (musia\u0142y by\u0107 p\u00f3\u017aniej potwierdzone przez oskar\u017conego). Tortury stosowano tylko w\u00f3wczas, gdy wina zosta\u0142a udowodniona, a oskar\u017cony nie chcia\u0142 si\u0119 do niej przyzna\u0107; nigdy nie stosowano ich podczas pierwszej rozprawy. Trybuna\u0142y inkwizycyjne na tle \u00f3wczesnych \u015bwieckich procedur s\u0105dowych wyr\u00f3\u017cnia\u0142y si\u0119 \u0142agodno\u015bci\u0105. \u201ePisz\u0105c o stosowaniu tortur przez s\u0105dy inkwizycyjne, musimy przyzna\u0107, \u017ce nie s\u0105 one mitem, mitem jest natomiast propagowanie skali i drastyczno\u015bci zjawiska\u201d.
\nPami\u0119tajmy jednak, \u017ce zawsze przed wszcz\u0119ciem post\u0119powania s\u0105dowego pr\u00f3bowano wzywa\u0107 do nawr\u00f3cenia i pokuty, organizowano w tym celu specjalne ceremonie. Najbardziej znana z nich nazywana by\u0142a auto-da-f\u00e9<\/em> (od actus fidei<\/em> \u2013 akt wiary). Nast\u0119powa\u0142o w\u00f3wczas publiczne og\u0142oszenie wyroku Inkwizycji, poprzedzone by\u0142o publiczn\u0105 manifestacj\u0105 wiary. Tych, kt\u00f3rzy uznali sw\u0105 win\u0119 proszono o publiczne wyznanie wiary. Ci, kt\u00f3rzy trwali w b\u0142\u0119dzie przekazywani byli ramieniu \u015bwieckiemu (co nie by\u0142o r\u00f3wnoznaczne z wyrokiem \u015bmierci).<\/p>\n

Liczba ofiar<\/strong><\/h4>\n

Najbardziej zak\u0142aman\u0105 kart\u0105 mitu o Inkwizycji jest podawana liczba jej ofiar. Czasami odnosi si\u0119 wra\u017cenie, \u017ce wyrok s\u0105du inkwizycyjnego nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 inny ni\u017c kara \u015bmierci (bezcelowe wydaje mi si\u0119 przytaczanie w tym miejscu owych wydumanych statystyk). Tymczasem ustalenia dokonane przez historyk\u00f3w w ostatnich latach w oparciu o akta procesowe m\u00f3wi\u0105 o czym\u015b diametralnie innym. I tak, w odniesieniu do uznawanej za najbardziej surow\u0105, Inkwizycji hiszpa\u0144skiej, przyjmuje si\u0119, \u017ce odsetek wydawanych wyrok\u00f3w \u015bmierci nigdy nie przekroczy\u0142 1 proc. wszystkich orzecze\u0144 Trybuna\u0142u (w latach 1759-1808 ramieniu \u015bwieckiemu przekazano 4 osoby). Materia\u0142y przedstawione w Watykanie w 2004 r. m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce Inkwizycja hiszpa\u0144ska w ca\u0142ym okresie swojego istnienia wyda\u0142a ok. 125 tys. wyrok\u00f3w, z tego wyroki \u015bmierci stanowi\u0105 ok. 1,5 proc. Trzeba doda\u0107, \u017ce to wcale nie oznacza\u0142o, \u017ce na wszystkich osobach skazanych na \u015bmier\u0107 wyrok wykonano. \u0179r\u00f3d\u0142a m\u00f3wi\u0105 o tym, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 wyrok\u00f3w zosta\u0142a wykonana zaocznie, tzn. palono kuk\u0142\u0119 wyobra\u017caj\u0105c\u0105 skazanego. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jej wyrok\u00f3w stanowi\u0142y: nakazy noszenia odpowiedniego stroju pokutnego, przypisane praktyki modlitewne, wi\u0119zienie (\u201ewieczne wi\u0119zienie\u201d \u2013 to termin, kt\u00f3rym okre\u015blano dom skazanego, kt\u00f3rego nie powinien on opuszcza\u0107 przez okre\u015blony czas), galery, itp. Bernard Gui, inkwizytor, na kt\u00f3rego temat, niezas\u0142u\u017cenie, powsta\u0142a \u201eczarna legenda\u201d (vide: Imi\u0119 r\u00f3\u017cy\u00a0<\/em>Umberta Eco), mia\u0142 w ci\u0105gu roku przeprowadza\u0107 nawet 578 proces\u00f3w. Jednak z 418 os\u00f3b uznanych przez niego za winne, tylko pi\u0119\u0107 zosta\u0142o przekazanych ramieniu \u015bwieckiemu (co wcale nie musia\u0142o oznacza\u0107, podkre\u015blmy to jeszcze raz, wyroku \u015bmierci). Archiwa s\u0105d\u00f3w inkwizycyjnych z Tuluzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce kara \u015bmierci stanowi\u0142a 1 proc. wszystkich wyrok\u00f3w. Jak s\u0142usznie zauwa\u017ca R. Konik, \u201edane te nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 odwo\u0142a\u0144 od wyrok\u00f3w \u015bmierci do Stolicy Apostolskiej\u201d.
\nNa zako\u0144czenie dodajmy, \u017ce na kar\u0119 \u015bmierci za herezj\u0119 o wiele cz\u0119\u015bciej skazywano w krajach protestanckich ni\u017c katolickich. Na przyk\u0142ad w Anglii spalono ok. 30 tys. ludzi oskar\u017conych o czary, w protestanckich Niemczech za ten sam rzekomy czyn skazano 100 000 ofiar. W\u0142a\u015bciwych proporcji nabieraj\u0105 te liczby dopiero na tle reali\u00f3w epoki, w kt\u00f3rej – wedle os\u0142awionego prawa Magdeburskiego – ka\u017cdy s\u0105d grodzki, z\u0142o\u017cony z najzupe\u0142niej przypadkowych mieszczuch\u00f3w i zadaj\u0105cego m\u0119ki „mistrza”, m\u00f3g\u0142 wymierzy\u0107 21 rodzaj\u00f3w \u201ekwalifikowanej” (tj. po\u0142\u0105czonej ze specjalnymi torturami) \u015bmierci za przest\u0119pstwa takie, jak kradzie\u017c czy cudzo\u0142\u00f3stwo. W Strasburgu w samym tylko pa\u017adzierniku 1582 skazano na stos 134 czarownice – dok\u0142adnie dwa razy wi\u0119cej, ni\u017c wynosi zsumowana liczba ofiar pi\u0119ciu najwi\u0119kszych auto da f\u00e9 w dziejach Inkwizycji Hiszpa\u0144skiej. W ksi\u0119gach miejskich Genewy znajdujemy zapis, i\u017c w 1545 Kalwin kaza\u0142 tam spali\u0107 za czary – bez \u017cadnego s\u0105du – 31 os\u00f3b.
\nArtur G\u00f3recki<\/strong>
\n(1975) doktor historii, uko\u0144czy\u0142 tak\u017ce studia filozoficzno-teologiczne; autor ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych historii spo\u0142ecznej i \u017cyciu religijnemu w XIX i na pocz\u0105tku nast\u0119pnego stulecia, artyku\u0142\u00f3w, przyczynk\u00f3w naukowych i recenzji; wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel i by\u0142y dyrektor Kolegium \u015aw. Benedykta, aktualnie: dyrektor ds. pedagogicznych Gimnazjum i Liceum \u015bw. Tomasza z Akwinu.
\n<\/span>
\nhttp:\/\/christianitas.org\/news\/swieta-inkwizycja-kilka-faktow\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Inkwizycja, temat oklepany i stary jak \u015bwiat w\u015br\u00f3d antykleryka\u0142\u00f3w. Nie musz\u0119 chyba tego t\u0142umaczy\u0107 nikomu, kto jest jakkolwiek zaanga\u017cowany w obron\u0119 Ko\u015bcio\u0142a. Oczywi\u015bcie nie chodzi o to, \u017ceby za wszelk\u0105 cen\u0119 zaprzecza\u0107 historii w tym miejscu. Inkwizycja by\u0142a, byli te\u017c… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1007],"tags":[],"class_list":["post-1182","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-historia-kosciola"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1182","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1182"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1182\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1182"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1182"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1182"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}