{"id":1111,"date":"2017-08-23T09:24:20","date_gmt":"2017-08-23T07:24:20","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1111"},"modified":"2017-08-23T09:24:20","modified_gmt":"2017-08-23T07:24:20","slug":"nauka-religii-szkolach-publicznych-europie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/nauka-religii-szkolach-publicznych-europie\/","title":{"rendered":"Nauka religii w szko\u0142ach publicznych w Europie"},"content":{"rendered":"<h4 class=\"szary kapitaliki text-right\"><\/h4>\n<h2 class=\"szary kapitaliki\">Marcin Przeciszewski \/ Warszawa \/ KAI<\/h2>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p class=\"lead\">W 24 krajach Unii Europejskiej religia nauczana jest w szko\u0142ach publicznych, natomiast w 4 (Francja, Holandia, Luksemburg i S\u0142owenia) nauka religii odbywa si\u0119 na terenie ko\u015bcielnym. Polska, gdzie nauka religii powr\u00f3ci\u0142a do szk\u00f3\u0142 dok\u0142adnie 25 lat temu, wype\u0142nia europejskie standardy w tym zakresie.<\/p>\n<div class=\"\"><\/div>\n<p>W 9 krajach UE udzia\u0142 w szkolnych lekcjach religii jest obowi\u0105zkowy. S\u0105 to: Austria, Cypr, Dania, Finlandia, Grecja, Malta, Niemcy, Szwecja, i Wielka Brytania.<br \/>\nZ kolei w 15 pa\u0144stwach UE udzia\u0142 w szkolnych lekcjach religii jest dobrowolny, w zale\u017cno\u015bci od woli rodzic\u00f3w b\u0105d\u017a samych uczni\u00f3w w klasach ponadgimnazjalnych. S\u0105 to: Belgia, Bu\u0142garia, Chorwacja, Czechy, Estonia, Hiszpania, Irlandia, Litwa, \u0141otwa, Polska, Portugalia, Rumunia, S\u0142owacja, W\u0119gry i W\u0142ochy.<br \/>\nW Luksemburgu w styczniu br. wycofano religi\u0119 ze szk\u00f3\u0142 i zast\u0105piono j\u0105 nowym przedmiotem o charakterze \u015bwieckim: &#8222;Wychowanie do warto\u015bci&#8221;.<\/p>\n<div class=\"ramka_tresc\"><\/div>\n<p>W niekt\u00f3rych pa\u0144stwach UE uczniowie mog\u0105 zdawa\u0107 matur\u0119 z religii, co w Polsce nie jest mo\u017cliwe. Religi\u0119 na \u015bwiadectwie dojrza\u0142o\u015bci mo\u017cna otrzyma\u0107 w Austrii, pi\u0119ciu krajach zwi\u0105zkowych Niemiec, Irlandii i Finlandii. Dotyczy to tak\u017ce Czech, mimo \u017ce religia jest tam przedmiotem dobrowolnym.<br \/>\nWe wszystkich krajach, gdzie nauczanie religii obecne jest w pa\u0144stwowym systemie o\u015bwiaty (zar\u00f3wno w formie obowi\u0105zkowej, jak i dobrowolnej) jest ono finansowane ze \u015brodk\u00f3w publicznych. Jest to normalna, nie wywo\u0142uj\u0105ca sprzeciw\u00f3w zasada demokratycznego pa\u0144stwa prawa, kt\u00f3re uznaje, \u017ce skoro rodzice odpowiadaj\u0105 za kierunek kszta\u0142cenia dzieci, to je\u015bli \u017cycz\u0105 sobie obecno\u015bci religii w szkole, pa\u0144stwo zobowi\u0105zane jest to zapewni\u0107. Innym, cz\u0119sto u\u017cywanym argumentem, szczeg\u00f3lnie tam gdzie udzia\u0142 w nauce religii jest obowi\u0105zkowy, jest przekonanie, \u017ce wiedza religijna jest tak istotnym elementem kultury europejskiej, \u017ce nawet osoby niewierz\u0105ce powinny j\u0105 pozna\u0107.<br \/>\nNatomiast odmienny model nauczania religii ma zastosowanie tych pa\u0144stwach UE, kt\u00f3re konstytucyjn\u0105 zasad\u0119 \u015bwiecko\u015bci, interpretuj\u0105 w swym ustawodawstwie jako radykalny rozdzia\u0142 sfery publicznej od religijnej: Francja, Holandia i S\u0142owenia. Tam zaj\u0119cia z religii organizowane s\u0105 na terenie pozaszkolnym przez zwi\u0105zki religijne. Ten model ma jednak w Europie charakter mniejszo\u015bciowy. Nawet w laickiej Francji na terenie dw\u00f3ch departament\u00f3w &#8211; Alzacji i Lotaryngii &#8211; nauczanie religii jest obecne w publicznych szko\u0142ach. Stanowi to spu\u015bcizn\u0119 niemieckiego sytemu prawnego, co jest do dzi\u015b kontynuowane jako wyraz szacunku dla lokalnej tradycji tego przygranicznego regionu.<br \/>\nPolska w swym systemie prawnym reguluj\u0105cym kwestie wyznaniowe, po uzyskaniu suwerenno\u015bci do\u0142\u0105czy\u0142a do wi\u0119kszo\u015bciowego modelu obowi\u0105zuj\u0105cego w Europie. Dlatego nauczanie religii jest w naszym kraju mo\u017cliwe w publicznym systemie o\u015bwiaty.<br \/>\nW poszczeg\u00f3lnych krajach:<br \/>\nAustria<br \/>\nObowi\u0105zek nauki religii w szko\u0142ach publicznych wynika z art. 2 ustawy o szkolnictwie z 1962 r. Stwierdza ona, \u017ce celem szkolnictwa austriackiego jest wsp\u00f3\u0142praca &#8211; poprzez odpowiedni\u0105 edukacj\u0119 &#8211; w rozwoju zdolno\u015bci m\u0142odych ludzi, zgodnie z ich warto\u015bciami religijnymi.<br \/>\nZatem nauka religii w szko\u0142ach pa\u0144stwowych jest obowi\u0105zkowa, a koszty jej pokrywane s\u0105 ze \u015brodk\u00f3w publicznych. W salach szkolnych &#8211; o ile wi\u0119kszo\u015b\u0107 uczni\u00f3w jest wyznania chrze\u015bcija\u0144skiego &#8211; musi by\u0107 te\u017c wywieszony krzy\u017c. Uczniowie, kt\u00f3rzy nie uko\u0144czyli 14 roku \u017cycia, mog\u0105 nie ucz\u0119szcza\u0107 na zaj\u0119cia religii w szkole, je\u015bli rodzice za\u017c\u0105daj\u0105 tego na pi\u015bmie. Uczniowie starsi sami mog\u0105 wykona\u0107 wyboru, ale brane jest pod uwag\u0119 tylko o\u015bwiadczenie pisemne.<br \/>\nNauczycielami religii w szko\u0142ach publicznych mog\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie osoby zaakceptowane przez w\u0142a\u015bciwy zwi\u0105zek religijny. Program nauczania religii pozostaje w kompetencji Ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Ministerstwo Edukacji musi by\u0107 poinformowane o jego tre\u015bci, ale nie musi go akceptowa\u0107. Opracowanie podr\u0119cznik\u00f3w do nauki religii, podobnie jak do innych przedmiot\u00f3w, finansowane jest przez pa\u0144stwo.<br \/>\nKa\u017cdy maturzysta austriacki zdaje pisemny egzamin maturalny z trzech podstawowych przedmiot\u00f3w: niemieckiego, matematyki i j\u0119zyka obcego. W ramach egzamin\u00f3w ustnych s\u0105 dwa \u201ekoszyki\u201d temat\u00f3w &#8211; humanistyczny i techniczny. Maturzysta wybiera po jednym temacie z ka\u017cdego z tych \u201ekoszyk\u00f3w\u201d. Mo\u017ce wybra\u0107 religi\u0119 a uzyskana ocena znajduje si\u0119 na \u015bwiadectwie maturalnym.<br \/>\nOcena z religii nie ma jednak wp\u0142ywu na ocen\u0119 ucznia, gdy\u017c nie oblicza si\u0119 \u201e\u015bredniej\u201d ocen maturzysty. Licz\u0105 si\u0119 oceny uzyskane z przedmiot\u00f3w kierunkowych. Stopie\u0144 z religii tylko w\u00f3wczas ma znaczenie, kiedy ucze\u0144 zamierza studiowa\u0107 teologi\u0119 b\u0105d\u017a wst\u0105pi\u0107 do seminarium duchownego.<br \/>\nAnglia<br \/>\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 szk\u00f3\u0142 angielskich jest utrzymywana przez pa\u0144stwo, aczkolwiek prowadz\u0105 je r\u00f3\u017cne podmioty, przewa\u017cnie prywatne. Akt o Standardach Szkolnych z 1998 r. zawiera przepisy odnosz\u0105ce si\u0119 do kultu religijnego w tych \u201eutrzymywanych\u201d szko\u0142ach. Wszyscy uczniowie codziennie rano winni bra\u0107 udzia\u0142 w akcie zbiorowej modlitwy. Winna ona mie\u0107 \u201eszeroko chrze\u015bcija\u0144ski\u201d charakter, jednak nie odnosz\u0105cy si\u0119 do \u017cadnego konkretnego wyznania.<br \/>\nNauczanie religii w szko\u0142ach tego typu ma charakter ponad wyznaniowy. Program opracowuj\u0105 specjalne, wielowyznaniowe komitety. W ich sk\u0142ad wchodz\u0105 przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a Anglii, innych zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych i religii, stowarzysze\u0144 nauczycieli oraz lokalnych w\u0142adz o\u015bwiatowych. W ramach dzia\u0142alno\u015bci takiego komitetu prawo \u201eveta\u201d ma jedynie Ko\u015bci\u00f3\u0142 anglika\u0144ski, co gwarantuje, \u017ce \u017caden element programu nauczania religii nie b\u0119dzie pozostawa\u0107 w sprzeczno\u015bci z zasadami religii pa\u0144stwowej.<br \/>\nBelgia<br \/>\nSzko\u0142y prowadzone przez w\u0142adze publiczne oferuj\u0105 wyb\u00f3r pomi\u0119dzy katechez\u0105 jednego z uznanych przez pa\u0144stwo wyzna\u0144, a zaj\u0119ciami z etyki. Koszty organizacji tych lekcji ponosi ministerstwo edukacji. Istnieje jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwolnienia z zaj\u0119\u0107, je\u015bli rodzice ucznia nie zaakceptuj\u0105 ani religii ani etyki.<br \/>\nCzechy<br \/>\nNauczanie religii w szko\u0142ach publicznych ma charakter dobrowolny, a jej koszty pokrywa ministerstwo edukacji. Nauczyciele religii musz\u0105 posiada\u0107 upowa\u017cnienie od w\u0142adz konkretnego Ko\u015bcio\u0142a. W szko\u0142ach publicznych nie ma alternatywnego przedmiotu wobec religii, dlatego zaj\u0119cia odbywaj\u0105 si\u0119 w dniu, kiedy jest mniej lekcji, zazwyczaj w \u015brodowe popo\u0142udnie. W zaj\u0119ciach tych uczestniczy tak\u017ce wielu uczni\u00f3w deklaruj\u0105cych si\u0119 jako niewierz\u0105cy, a Ko\u015bcio\u0142y popieraj\u0105 t\u0119 praktyk\u0119, traktuj\u0105c to jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 szerszej prezentacji swej religii, tak\u017ce wobec os\u00f3b niewierz\u0105cych. W Czechach, pomimo, \u017ce lekcje religii s\u0105 dobrowolne, mo\u017cna z niej zdawa\u0107 matur\u0119.<br \/>\nDania<br \/>\nNauczanie religii w szko\u0142ach publicznych ma niewiele wsp\u00f3lnego z katechizacj\u0105, lecz jest organizowane jako \u201enauka wiedzy o chrze\u015bcija\u0144stwie\u201d. Jest to przedmiot obowi\u0105zkowy we wszystkich typach szk\u00f3\u0142 i jej koszty ponosi pa\u0144stwo. Nauka jest obowi\u0105zkowa pocz\u0105wszy od 1 do 10 klasy, za wyj\u0105tkiem klas 7 i 8, kiedy uczniowie przygotowuj\u0105 si\u0119 do konfirmacji w parafii pod kierunkiem pastora. Dzieci, kt\u00f3re nie przyst\u0119puj\u0105 do konfirmacji (z rodzin niewierz\u0105cych), maja obowi\u0105zek w tym czasie kontynuowa\u0107 nauk\u0119 \u201ewiedzy o chrze\u015bcija\u0144stwie\u201d w szkole. W wy\u017cszych klasach program \u201ewiedzy o chrze\u015bcija\u0144stwie&#8221; uwzgl\u0119dnia inne religie oraz prezentacj\u0119 r\u00f3\u017cnorodnych \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w.<br \/>\nFinlandia<br \/>\nW oparciu o ustaw\u0119 o wolno\u015bci religijnej, ka\u017cdy ucze\u0144 w szkole podstawowej i ponadpodstawowej ma prawo do nauki religii zgodnie ze swoim wyznaniem. Za jej organizacj\u0119 i finansowanie s\u0105 odpowiedzialne gminy. Uczniowie, kt\u00f3rzy nie chodz\u0105 na katechizacj\u0119 maj\u0105 prawo do udzia\u0142u w zaj\u0119ciach z etyki. Na maturze istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdawania egzaminu albo z religii albo z etyki.<br \/>\nKa\u017cde dziecko, kt\u00f3re nie jest jeszcze w wieku szkolnym musi mie\u0107 zagwarantowan\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 nauki religii lub etyki w przedszkolu, do kt\u00f3rego ucz\u0119szcza. W celu umo\u017cliwienia korzystania jak najwi\u0119kszej liczby dzieci nauczanie to ma charakter og\u00f3lnochrze\u015bcija\u0144ski. Zaj\u0119cia finansuj\u0105 samorz\u0105dy.<br \/>\nFrancja<br \/>\nW szko\u0142ach publicznych lekcje religii nie s\u0105 organizowane ze wzgl\u0119du na radykalnie rozumian\u0105 zasad\u0119 \u015bwiecko\u015bci, co uniemo\u017cliwia istnienie element\u00f3w wyznaniowych w przestrzeni, za kt\u00f3r\u0105 odpowiada pa\u0144stwo. Jednak\u017ce &#8211; w imi\u0119 tolerancji dla wierz\u0105cych &#8211; ustawa z 1982 r. nakazuje, by ka\u017cda szko\u0142a publiczna przewidzia\u0142a jedno wolne popo\u0142udnie mi\u0119dzy poniedzia\u0142kiem a pi\u0105tkiem, na nauk\u0119 religii poza szko\u0142\u0105. Jej koszty pokrywane s\u0105 cz\u0119\u015bciowo przez rodzic\u00f3w, a cz\u0119\u015bciowo przez Ko\u015bcio\u0142y i zwi\u0105zki wyznaniowe.<br \/>\nNatomiast w dw\u00f3ch wschodnich departamentach Francji, Alzacji i Lotaryngii nauka religii w szko\u0142ach publicznych jest obowi\u0105zkowa, w takiej formie, w jakiej istnia\u0142a na tych terenach przed 1871 r., tzn. zanim tereny te zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do pa\u0144stwa francuskiego.<br \/>\nGrecja<br \/>\nW szko\u0142ach podstawowych i \u015brednich nauka religii prowadzona jest zgodnie z doktryn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a Prawos\u0142awnego. Nauczyciele religii, podobnie zreszt\u0105 jak duchowni, maj\u0105 status urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych i otrzymuj\u0105 wynagrodzenie. Ich nominacja, zreszt\u0105 jak i program nauczania zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od Ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego. Uczniowie nie b\u0119d\u0105cy prawos\u0142awnymi nie musz\u0105 uczestniczy\u0107 w tych zaj\u0119ciach. Rodzice maj\u0105 zagwarantowane prawo wychowania dzieci zgodnie z w\u0142asnymi przekonaniami religijnymi.<br \/>\nHiszpania<br \/>\nW szko\u0142ach publicznych nauczyciele religii wyznaczani s\u0105 przez diecezje katolickie, a op\u0142acani s\u0105 przez pa\u0144stwo. Zaj\u0119cia z religii maj\u0105 charakter fakultatywny. W przypadku innych wyzna\u0144 pa\u0144stwo finansuje zaj\u0119cia z religii, o ile w danej szkole ucz\u0119szcza na nie co najmniej 10 uczni\u00f3w. Stopie\u0144 z religii nie wp\u0142ywa na promocj\u0119 do nast\u0119pnej klasy ani na przydzielanie stypendi\u00f3w.<br \/>\nIrlandia<br \/>\nNauka religii obecna jest we wszystkich szko\u0142ach, a nadz\u00f3r nad ni\u0105 nale\u017cy do odpowiedniego Ko\u015bcio\u0142a. Dzieci, kt\u00f3rych rodzice sobie tego nie \u017cycz\u0105, nie uczestnicz\u0105 w lekcjach religii. Koszty nauczania religii ponosi pa\u0144stwo. Mo\u017cliwe jest zdawanie religii na maturze.<br \/>\nNiemcy<br \/>\nW Niemczech prawo do nauczania religii w szko\u0142ach gwarantuje konstytucja (art. 7, pkt. 3), zgodnie z kt\u00f3r\u0105 lekcja religii winna by\u0107 prowadzona oddzielnie dla r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144, z zachowaniem wzajemnego szacunku. Religia, traktowana jako zwyczajny przedmiot (zgodnie z fundamentalnym ustawodawstwem dotycz\u0105cym nauki religii)zosta\u0142a umieszczona w ramach planu zaj\u0119\u0107 szkolnych w wymiarze dw\u00f3ch godzin tygodniowo we wszystkich szko\u0142ach publicznych. Ma ona charakter raczej informacji na tematy religijne kierowane do wszystkich uczni\u00f3w,niezale\u017cnie od religii czy wyznania. Natomiast przygotowanie do sakrament\u00f3w odbywa si\u0119 na terenie ko\u015bcielnym.<br \/>\nNauka religii w szko\u0142ach publicznych \u2013 za wyj\u0105tkiem szk\u00f3\u0142 bezwyznaniowych \u2013 jest wi\u0119c przedmiotem standardowym. Religia jest nauczana zgodnie z wymogami stawianymi przez poszczeg\u00f3lne Ko\u015bcio\u0142y i pod ich kontrol\u0105. Do osi\u0105gni\u0119cia 14 roku, to rodzice decyduj\u0105 o jego uczestnictwie w lekcjach religii, natomiast p\u00f3\u017aniej sam ucze\u0144. Zgodnie z art. 7 ust. 3 Konstytucji katecheza w szkole nie mo\u017ce mie\u0107 rangi ni\u017cszej ni\u017c inne przedmioty. Zatem ocena z niej jest umieszczana na \u015bwiadectwie i zaliczana do \u015bredniej. Uczniom szk\u00f3\u0142 publicznych wolno jest nosi\u0107 symbole religijne. Koszty ponosz\u0105 landy.<br \/>\nW Niemczech mo\u017cliwe jest zdawanie religii jako przedmiotu maturalnego. Stopie\u0144 z niej widnieje w\u00f3wczas \u015bwiadectwie maturalnym. Szczeg\u00f3\u0142owe zasady ustala ka\u017cdy z land\u00f3w samodzielnie. S\u0142owacja<br \/>\nKatechizacja w szko\u0142ach publicznych jest obowi\u0105zkowa i finansuje j\u0105 ministerstwo edukacji. Etyka jest przedmiotem alternatywnym wobec religii. Program nauczania religii opracowywany jest przez w\u0142a\u015bciwy Ko\u015bci\u00f3\u0142.<br \/>\nW\u0119gry<br \/>\nKo\u015bcio\u0142y maj\u0105 prawo do zapewnienia katechezy w szko\u0142ach publicznych, cho\u0107 nie jest ona traktowana jako obowi\u0105zek pa\u0144stwa. Ko\u015bcielne nauczanie religii \u2013 cho\u0107 realizowane na terenie szko\u0142y \u2013 nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 jej programu, nauczyciel religii nie jest cz\u0142onkiem grona pedagogicznego, oceny z religii nie s\u0105 umieszczane na \u015bwiadectwie. Nauczyciele religii s\u0105 wi\u0119c pracownikami ko\u015bcielnymi, ale \u015brodki na wynagrodzenia dla ich zapewnia pa\u0144stwo. Przekazuje je Ko\u015bcio\u0142om w formie odr\u0119bnych dotacji.<br \/>\nW\u0142ochy<br \/>\nPa\u0144stwo ponosi ci\u0119\u017car finansowania nauczania religii katolickiej w szko\u0142ach i przedszkolach. W przedszkolach i szko\u0142ach podstawowych przewidziane s\u0105 dwie godziny religii tygodniowo, a w szko\u0142ach \u015brednich jedna godzina. Udzia\u0142 w katechizacji szkolnej ma charakter dobrowolny.<br \/>\nNauczyciele religii mianowani s\u0105 przez biskupa diecezjalnego spo\u015br\u00f3d kandydat\u00f3w posiadaj\u0105cych specjalne certyfikaty w zakresie kwalifikacji teologicznych oraz pedagogicznych. Je\u015bli misja kanoniczna zostanie cofni\u0119ta, nauczyciel musi zrezygnowa\u0107 z nauczania religii katolickiej. Program nauczania religii jest przygotowywany przez zesp\u00f3\u0142 powo\u0142ywany wsp\u00f3lnie przez ministra edukacji oraz przewodnicz\u0105cego episkopatu. Podr\u0119czniki musz\u0105 mie\u0107 ko\u015bcielny \u201enihil obstat\u201d.<br \/>\nSze\u015b\u0107 innych wyzna\u0144 i religii o charakterze mniejszo\u015bciowym (w tym judaizm) ma prawo do nauczania religii w szko\u0142ach publicznych, ale na w\u0142asny koszt. Warunkiem uzyskania pozwolenia musi by\u0107 przed\u0142o\u017cona pisemna pro\u015bba uczni\u00f3w lub ich rodzic\u00f3w.<br \/>\nOrzeczenie w tej sprawie wyda\u0142 w 2000 r. s\u0105d administracyjny regionu Lacjum (Rzym), odrzucaj\u0105c skarg\u0119 Za rad\u0105 episkopatu W\u0142och ministerstwo wyda\u0142o w 1999 r. rozporz\u0105dzenie o uznaniu nauki religii za jeden z przedmiot\u00f3w nieobowi\u0105zkowych, kt\u00f3re jednak mog\u0105 dostarczy\u0107 uczniom ostatnich klas szko\u0142y \u015bredniej dodatkowych punkt\u00f3w.<br \/>\nPrzeciwnicy tej decyzji &#8211; waldensi, gmina \u017cydowska oraz komitet walki o szko\u0142\u0119 \u015bwieck\u0105 &#8211; zaskar\u017cyli j\u0105 do s\u0105du administracyjnego Lacjum , uwa\u017caj\u0105c, \u017ce dyskryminuje ona uczni\u00f3w, nie chodz\u0105cych na lekcje religii. S\u0105d orzek\u0142, \u017ce nie ma mowy o dyskryminacji, bo cho\u0107 religia nie jest przedmiotem obowi\u0105zkowym, to nie ma dla niej alternatywy poprzez udzia\u0142 w innych zaj\u0119ciach. \u201eNie mo\u017cna \u017c\u0105da\u0107, by wyb\u00f3r niczego zaowocowa\u0142 punktami\u201d &#8211; orzek\u0142 s\u0105d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marcin Przeciszewski \/ Warszawa \/ KAI &nbsp; W 24 krajach Unii Europejskiej religia nauczana jest w szko\u0142ach publicznych, natomiast w 4 (Francja, Holandia, Luksemburg i S\u0142owenia) nauka religii odbywa si\u0119 na terenie ko\u015bcielnym. Polska, gdzie nauka religii powr\u00f3ci\u0142a do szk\u00f3\u0142&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1066],"tags":[],"class_list":["post-1111","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zycie-spoleczne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1111","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1111"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1111\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1111"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1111"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1111"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}