{"id":1015,"date":"2017-08-19T13:45:05","date_gmt":"2017-08-19T11:45:05","guid":{"rendered":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/?p=1015"},"modified":"2017-08-19T13:45:05","modified_gmt":"2017-08-19T11:45:05","slug":"biblijny-opis-stworzenia-kopia-starozytnej-mitologii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/biblijny-opis-stworzenia-kopia-starozytnej-mitologii\/","title":{"rendered":"Czy biblijny opis stworzenia jest tylko kopi\u0105 staro\u017cytnej\u00a0mitologii?"},"content":{"rendered":"
<\/div>\n
\nJeszcze sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu nasza znajomo\u015b\u0107 cywilizacji Bliskiego Wschodu by\u0142a niepomiernie ubo\u017csza. Dopiero w po\u0142owie XIX w. archeologowie angielscy odkryli w ruinach Niniwy<\/strong>, dawnej stolicy Asyrii, ogromn\u0105 bibliotek\u0119 kr\u00f3la Assurbanipala (668\u2013627 r. p.n.e.). Znaleziono tam ok. 25000 tabliczek glinianych, pokrytych pismem klinowym. Pozwoli\u0142y one nam pozna\u0107 wielkie poematy mitologiczne, m\u00f3wi\u0105ce tak\u017ce o pocz\u0105tkach \u015bwiata i cz\u0142owieka. Biblioteka jest z VII w., ale niekt\u00f3re z odkrytych w niej poemat\u00f3w pochodz\u0105 z czas\u00f3w znacznie dawniejszych. Okaza\u0142o si\u0119 tymczasem, \u017ce pojawia si\u0119 w nich wiele motyw\u00f3w i temat\u00f3w znanych nam dotychczas tylko z Biblii. Pierwsze wra\u017cenie by\u0142o ogromne. Czy\u017cby Biblia powtarza\u0142a jedynie to, co inni du\u017co wcze\u015bniej wymy\u015blili?<\/strong> Trzeba by\u0142o d\u0142ugich lat bada\u0144 i wiele g\u0142\u0119bszego wnikni\u0119cia w ca\u0142\u0105 literatur\u0119 blisko\u00adwschodni\u0105 (w tym r\u00f3wnie\u017c w poznawane coraz lepiej teksty egipskie), by oceni\u0107 w\u0142a\u015bciwie dzie\u0142o autor\u00f3w hebrajskich, by nie tylko zrozumie\u0107, \u017ce znali oni dobrze mitologiczn\u0105 tradycj\u0119 swoich s\u0105siad\u00f3w, lecz tak\u017ce dojrze\u0107, w jaki spos\u00f3b wybierali z niej cegie\u0142ki na w\u0142asny u\u017cytek, buduj\u0105c z nich dzie\u0142o w\u0142asne i zadziwiaj\u0105co oryginalne.<\/strong>
\nU naszego P, kap\u0142a\u0144skiego autora Rdz 1,1 \u2013 2,4a, odnajdujemy bez trudu echa wielkiego poematu na cze\u015b\u0107 Marduka, g\u0142\u00f3wnego boga Babilonu. Pierwsze s\u0142owa tego poematu brzmi\u0105 Enuma elisz<\/strong> (\u201eKiedy w g\u00f3rze\u201d) i one te\u017c pe\u0142ni\u0105 rol\u0119 tytu\u0142u. Wszystko zaczyna si\u0119 w czasach, kiedy nie by\u0142o jeszcze niczego, bo nic nie otrzyma\u0142o jeszcze imienia (a imi\u0119 w tym \u015bwiecie zawiera w sobie istot\u0119 ka\u017cdej rzeczy, tak \u017ce to, co nie ma imienia, po prostu nie istnieje). Rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 tylko szeroko niezmierzone po\u0142acie w\u00f3d, w\u00f3d s\u0142odkich i \u017cyciodajnych, kt\u00f3re by\u0142y zarazem prabogiem Apsu, oraz w\u00f3d s\u0142onych, gro\u017anych i niszczycielskich (jak morze zalewaj\u0105ce nieraz uprawne ziemie Mezopotamii), kt\u00f3re by\u0142y zarazem prabogini\u0105 Tiamat.<\/p>\n

Kiedy w g\u00f3rze nieba nie by\u0142y jeszcze nazwane, kiedy w dole ziemia nie mia\u0142a imienia, kiedy pradawny Apsu, kt\u00f3ry sp\u0142odzi\u0142 bog\u00f3w, kiedy Tiamat, kt\u00f3ra ich wszystkich zrodzi\u0142a, mieszali bez rozr\u00f3\u017cnienia swoje wody, kiedy trzcin na bagnach jeszcze nie widziano, kie\u00addy nie pojawi\u0142 si\u0119 jeszcze \u017caden z bog\u00f3w, bo nie otrzymali imienia ani wyznaczonego im losu, wtedy to narodzili si\u0119 bogowie z \u0142ona Apsu i Tiamat\u2026<\/p><\/blockquote>\n

W poemacie tym, podobnie zreszt\u0105 jak i w ca\u0142ej mitologii, nie tylko bliskowschodniej, lecz r\u00f3wnie\u017c greckiej, kosmogonia jest jednocze\u015bnie teogoni\u0105, czyli, m\u00f3wi\u0105c inaczej, narodziny wszech\u015bwiata s\u0105 zarazem narodzinami bog\u00f3w<\/strong>. A w\u0142a\u015bciwie: narodziny bog\u00f3w zawarte s\u0105 w kszta\u0142\u00adtowaniu wszech\u015bwiata, bogowie nie istniej\u0105 poza nim,<\/strong> ale i wszech\u015bwiat \u201estaje si\u0119\u201d dzi\u0119ki ich narodzinom. Enuma elisz wy\u015b\u00adpiewuje ca\u0142y \u0142a\u0144cuch kolejnych zwi\u0105zk\u00f3w mi\u0119dzy bogami, kolejnych, niezliczonych narodzin. Wreszcie m\u0142odzi bogowie buntuj\u0105 si\u0119 i zabijaj\u0105 starego Apsu. Tiamat wypowiada im w\u00f3wczas srog\u0105 wojn\u0119, wydaj\u0105c ze swego \u0142ona straszliwe potwory. Zagro\u017ceni zwracaj\u0105 si\u0119 do jednego z najm\u0142odszych, lecz i najpot\u0119\u017cniejszego w swoim gronie, do Marduka. I on podejmuje si\u0119 pokona\u0107 Tiamat, ale pod warunkiem, \u017ce po zwyci\u0119stwie zostanie kr\u00f3lem nad ca\u0142ym \u015bwiatem i nad wszystkimi bogami. Poemat opiewa nast\u0119pnie walk\u0119, zwyci\u0119stwo i chwa\u0142\u0119 Marduka.
\nEnuma elisz jest d\u0142ugim poematem, obejmuje a\u017c siedem tabliczek, po oko\u0142o 150 wierszy ka\u017cda. W czwarty dzie\u0144 \u015bwi\u0105t Nowego Roku g\u0142\u00f3wny kap\u0142an Marduka w Babilonie stawa\u0142 przed pos\u0105giem swego boga i z podniesion\u0105 r\u0119k\u0105 wyg\u0142asza\u0142, a mo\u017ce raczej wy\u015bpiewywa\u0142, wiersz po wierszu, ca\u0142y Enuma elisz. A mia\u0142o to znaczenie du\u017co wi\u0119ksze, ni\u017c nam by si\u0119 to mog\u0142o wydawa\u0107. Ka\u017cde bowiem \u015bwi\u0119to Nowego Roku odnawia\u0142o niejako i aktualizowa\u0142o owe zwyci\u0119stwo sprzed pocz\u0105tku czas\u00f3w, odniesione nad si\u0142ami chaosu uosobionymi w Tiamat, kt\u00f3ra mimo wszystko nadal pozostawa\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b gro\u017ana.
\nW VI w. synom Izraela, \u017cyj\u0105cym na wygnaniu w Babilonie Marduk musia\u0142 wydawa\u0107 si\u0119 bardzo pot\u0119\u017cny. Przecie\u017c kr\u00f3l Babilonu nie tylko zdoby\u0142 Jerozolim\u0119 i uprowadzi\u0142 do niewoli jej kr\u00f3la, lecz nawet zburzy\u0142 \u015awi\u0105tyni\u0119 Jahwe. To ostatnie by\u0142o najstraszniejsze, dla wszystkich wok\u00f3\u0142 stanowi\u0142o bowiem niepodwa\u017calny dow\u00f3d, \u017ce Marduk jest silniejszy od Jahwe!*<\/strong>Monoteizm \u017cydowski nie by\u0142 jeszcze w tym czasie ani tak nieugi\u0119ty, ani tak jasno wykrystalizowany, jak sobie to zazwyczaj wyobra\u017camy. By\u0142 te\u017c zjawiskiem ca\u0142kiem wyj\u0105tkowym.<\/strong> Nic te\u017c dziwnego, \u017ce wielu syn\u00f3w narodu wybranego ulega\u0142o cz\u0119sto pokusie oddawania kultu tak\u017ce innym bogom. A c\u00f3\u017c dopiero w Babilonii, gdzie kulty te by\u0142y tak\u017ce \u015bwietne, barwne i pe\u0142ne \u017cycia, gdzie Jahwe zdawa\u0142 si\u0119 gin\u0105\u0107 w cieniu Marduka\u2026 I w\u0142a\u015bnie tu kap\u0142ani Izraela podj\u0119li trud przemy\u015blenia i ponownego odczytania ca\u0142ej historii swego ludu a\u017c od samych pocz\u0105tk\u00f3w, od pradziej\u00f3w \u015bwiata.
\nJeden z tych kap\u0142an\u00f3w jest autorem pierwszej stronicy Biblii. Mo\u017cna odgadywa\u0107, \u017ce kiedy pisa\u0142 sw\u00f3j hymn na cze\u015b\u0107 Jedynego (bo hymnem jest to, co napisa\u0142), mia\u0142 przed oczami \u2013 je\u015bli nie cia\u0142a, to przynajmniej duszy \u2013 owego kap\u0142ana Marduka, recytuj\u0105cego w \u015bwi\u0119to Nowego Roku Enuma elisz. Chcia\u0142 mu si\u0119 mo\u017ce w ten spos\u00f3b przeciwstawi\u0107, chcia\u0142 pokaza\u0107 Boga Izraela jako prawdziwego Stw\u00f3rc\u0119 i W\u0142adc\u0119 wszech\u015bwiata. By to uczyni\u0107, nie waha\u0142 si\u0119 si\u0119ga\u0107 po najr\u00f3\u017cniejsze materia\u0142y z literatury \u015bwiata otaczaj\u0105cego. Oczyszcza\u0142 je wszak\u017ce starannie z wszelkich \u015blad\u00f3w politeizmu<\/strong> w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nieraz uchodzi naszej uwadze, tak bardzo\u015bmy wszyscy, nawet nasi atei\u015bci, nawykli\u015bmy my\u015ble\u0107 w kategoriach monoteizmu.
\nAnna \u015awiderk\u00f3wna (1925 \u2013 2008) \u2013 polska historyk literatury, filolog klasyczny, papirolog, biblistka, t\u0142umaczka, oblatka tyniecka; profesor Uniwersytetu Warszawskiego, popularyzatorka wiedzy o antyku i Biblii. Ponad 30 lat kierowa\u0142a Katedr\u0105 Papirologii (p\u00f3\u017aniejszym Zak\u0142adem Papirologii) UW.<\/em>
\n\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2013
\nKLUCZOWE R\u00d3\u017bNICE POMI\u0118DZY BIBLIJNYM OPISEM STWORZENIA A MITOLOGI\u0104 STARO\u017bYTN\u0104:<\/strong>
\n1. GENESIS JEST HISTORI\u0104 MONOTEISTYCZN\u0104, CHO\u0106 KSI\u0118GA TA POWSTA\u0141A W CZASACH POWSZECHNEGO POLITEIZMU.
\n2. B\u00d3G NIE JEST CZ\u0118\u015aCI\u0104 WSZECH\u015aWIATA\/NATURY. POWSTANIE KOSMOSU NIE JEST R\u00d3WNOZNACZNE Z POWSTANIEM BOGA\/BOG\u00d3W. \u015aWIAT JEST STWORZENIEM BOGA, A WI\u0118C NIE NALE\u017bY MU SI\u0118 CZE\u015a\u0106.
\n[dodatkowo nale\u017cy doda\u0107, \u017ce nie do\u015b\u0107, \u017ce \u017bydzi nie mogli oddawa\u0107 czci cia\u0142om niebieskim itp, to w dodatku nie mieli prawa tworzy\u0107 sobie pos\u0105\u017ck\u00f3w<\/a> Boga Jahwe, co by\u0142o OGROMNIE uci\u0105\u017cliwe i nienaturalne dla ludzi tamtych czas\u00f3w + nie mogli nawet Imienia Boga<\/a> wymawia\u0107. SAMI SOBIE WYMY\u015aLILI TAKIEGO \u201eNIEWYGODNEGO\u201d BOGA?]\n3. W BIBLII B\u00d3G NIE JEST ABSOLUTEM WYDEDUKOWANYM PRZEZ MY\u015aL FILOZOF\u00d3W, ANI MOCARZEM MITOLOGICZNYCH POEMAT\u00d3W. NIE MA ON \u017bADNYCH RODZIC\u00d3W ANI PRARODZIC\u00d3W, \u017bADNEJ GENEALOGII, NIE MA MA\u0141\u017bONKI, NIE MA NAWET DWORU. I TYM JU\u017b ODR\u00d3\u017bNIA SI\u0118 W SPOS\u00d3B ZNACZ\u0104CY OD WIELKIEGO MARDUKA I JEGO BOSKICH TOWARZYSZY Z ENUMA ELISZ, LECZ I OD WSZYSTKICH INNYCH BOG\u00d3W CA\u0141EGO OTACZAJ\u0104CEGO \u015aWIATA. PRZYK\u0141ADOWO: OZYRYS<\/a> CZY ADONIS<\/a>. WYSTARCZY RZUT OKA \u017bEBY ZOBACZY\u0106, \u017bE TO S\u0104 PO PROSTU BAJKI. CO GORSZA ICH BOHATEROWIE S\u0104 PRAWIE ZAWSZE ZDEGENEROWANI MORALNIE, NAJPEWNIEJ DLATEGO, \u017bE TW\u00d3RCY TYCH BAJEK SAMI BYLI ZAZWYCZAJ NIE LEPSI. POR\u00d3WNAJ TO TERAZ DO PROROK\u00d3W ST<\/a>PRZEMAWIAJ\u0104CYCH (JAK SAMI WIELOKROTNIE PRZYPOMINALI) W IMIENIU BOGA, KT\u00d3RZY NON STOP NAWO\u0141YWALI O SPRAWIEDLIWO\u015a\u0106 I POT\u0118PIALI BOGACZY I UCISKAJ\u0104CYCH.
\n4. OPTYMISTYCZNA<\/a> WIZJA POWSTANIA CZ\u0141OWIEKA. LUDZIE S\u0104 PRZYCZYN\u0104 (A PRZYNAJMNIEJ JEDN\u0104 Z PRZYCZYN) DLA KT\u00d3REJ ISTNIEJE \u015aWIAT, A NIE PRZYPADKIEM POWSTA\u0141YM W NIECHLUBNY SPOS\u00d3B.
\n5. KOBIETA I M\u0118\u017bCZYZNA S\u0104 SOBIE R\u00d3WNI<\/a>, CHO\u0106 KSI\u0118GA TA POWSTAWA\u0141A W CZASACH KIEDY TAKA R\u00d3WNO\u015a\u0106 OCZYWI\u015aCIE NIE ISTNIA\u0141A.
\n6. ISTNIENIE ZADZIWIAJ\u0104CO G\u0141\u0118BOKICH TEOLOGICZNIE PRZEKAZ\u00d3W. ZW\u0141ASZCZA DWA: POWSTANIE CZ\u0141OWIEKA NA OBRAZ BO\u017bY<\/em>, A TAK\u017bE KOBIETA I M\u0118\u017bCZYZNA STAJ\u0104CY SI\u0118 JEDNYM CIA\u0141EM<\/em>, CO T\u0141UM. NA J\u0118ZYK DZISIEJSZY NALE\u017bY ROZUMIE\u0106 JAKO JEDEN ORGANIZM\/ISTOT\u0118 LUDZK\u0104.
\n* BABILON<\/strong> by\u0142 niepor\u00f3wnywalnie pot\u0119\u017cniejszy od narodu \u017cydowskiego. Marduk mia\u0142 du\u017co wi\u0119cej wyznawc\u00f3w ni\u017c B\u00f3g Izraelit\u00f3w. Gdzie\u017c jest jednak dzisiaj Marduk i jego wyznawcy? A gdzie\u017c Babilon? \u017bydzi natomiast wci\u0105\u017c istniej\u0105 (pomimo tylu prze\u015bladowa\u0144 i rozprosze\u0144). Chrze\u015bcijanie z kolei (b\u0119d\u0105cy niejako spadkobiercami Izraelit\u00f3w w ich kulcie) \u017cyj\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie, dos\u0142ownie w ka\u017cdym kraju globu. \u017beby tego by\u0142o ma\u0142o wszystko to by\u0142o przepowiedziane<\/a> przez Boga<\/strong>w Biblii co najmniej w VI wieku p.n.e. Przez ciebie b\u0119d\u0105 otrzymywa\u0142y b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo ludy ca\u0142ej ziemi (Rdz 12:3)<\/em> rzek\u0142 B\u00f3g do Abrahama. A w innym natomiast miejscu:
\nTo zbyt ma\u0142o, i\u017c jeste\u015b Mi S\u0142ug\u0105 dla pod\u017awigni\u0119cia pokole\u0144 Jakuba<\/em>i sprowadzenia ocala\u0142ych z Izraela! Ustanowi\u0119 ci\u0119 \u015bwiat\u0142o\u015bci\u0105 dla pogan, aby moje zbawienie dotar\u0142o a\u017c do kra\u0144c\u00f3w ziemi (Iz 42:6)<\/em>
\nA teraz pytanie (a nawet dwa). Jakie by\u0142o prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce proroctwo o powszechno\u015bci wiary na ca\u0142ym globie \u2013 w Boga Jahwe \u2013 zostanie wype\u0142nione? Jakie by\u0142o prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce \u017bydzi przetrwaj\u0105 do dnia dzisiejszego \u2013 zachowuj\u0105c kultur\u0119, to\u017csamo\u015b\u0107 i przede wszystkim religi\u0119 \u2013\u00a0 skoro tyle du\u017co pot\u0119\u017cniejszych lud\u00f3w wygin\u0119\u0142o? Zw\u0142aszcza, \u017ce \u017caden nar\u00f3d w historii \u015bwiata nie by\u0142 tak intensywnie prze\u015bladowany jak Izraelici.
\nhttp:\/\/ps-po.pl\/rola-mitow-poganskich-w-ksiedze-rodzaju\/<\/a>
\nZARZUTY Czy biblijny opis stworzenia jest tylko kopi\u0105 staro\u017cytnej mitologii?<\/a>
\n\"Ress\"<\/a>
\nMimo fundamentalnych r\u00f3\u017cnic w rozumieniu zmartwychwstania, skojarzenia Jezusa z bogami misteryjnymi mog\u0142y si\u0119 rodzi\u0107 i rodzi\u0142y si\u0119 ju\u017c w pocz\u0105tkach chrze\u015bcija\u0144stwa.
\nPewne podobie\u0144stwo Jezusa do Mitry, Adonisa czy Ozyrysa, budzi\u0142o niepok\u00f3j np. Tertuliana (ok. 150-ok. 220), kt\u00f3ry widzia\u0142 w tym dzia\u0142anie demon\u00f3w, ma\u0142puj\u0105cych prawd\u0119 Ewangelii. Uwa\u017ca\u0142 \u017ce wszystko poza chrze\u015bcija\u0144stwem jest szkodliwe i blu\u017aniercze. Teolog ten mia\u0142 tak radykalne pogl\u0105dy, \u017ce doprowadzi\u0142o go to do zerwania z Ko\u015bcio\u0142em, gdy\u017c po kilku latach przynale\u017cno\u015bci do niego, zacz\u0105\u0142 uwa\u017ca\u0107 Ko\u015bci\u00f3\u0142 za zbyt liberalny i zbyt otwarty na filozofi\u0119 poga\u0144ska, przyst\u0105pi\u0142 wi\u0119c do sekty montanist\u00f3w.
\nZupe\u0142nie inne podej\u015bcie mia\u0142 jeden z pierwszych apologet\u00f3w \u2013 Justyn (ok. 100-167). Odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 on do doktryny o Logosie preegzystuj\u0105cym w czasach Starego Testamentu (praeparatio evangelica biblica), kt\u00f3ry objawi\u0142 ziarna prawdy o sobie (Logos spermatikos) niekt\u00f3rym filozofom (praeparatio evangelica filosofica), natomiast w pe\u0142ni objawi\u0142 si\u0119 dopiero w osobie Jezusa z Nazaretu, Mesjasza, Syna Bo\u017cego. Logos spermatikos, czyli \u201eS\u0142owo rozsiane\u201d, jest jedn\u0105 z tych genialnych intuicji Justyna, dzi\u0119ki kt\u00f3rej by\u0142 zdolny znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lny j\u0119zyk z filozofi\u0105 swego czasu. Ponadto kategoria ta, kt\u00f3ra po raz pierwszy pojawia si\u0119 w\u0142a\u015bnie w pismach Justyna, sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 refleksji teologicznej Ko\u015bcio\u0142a r\u00f3\u017cnych epok (czasami niestety zapomnianej) o ziarnach prawdy obecnych w innych religiach i kulturach.
\nW naszych czasach idea ta powr\u00f3ci\u0142a wraz z nauczaniem Soboru Watyka\u0144skiego II. Istot\u0105 tej koncepcji jest przekonanie, \u017ce od pocz\u0105tku istnienia wszech\u015bwiata ziarna prawdy zosta\u0142y rozsiane przez boski Logos w\u015br\u00f3d wszystkich ludzi i w ten spos\u00f3b wszyscy w r\u00f3\u017cnym stopniu odkrywaj\u0105 prawd\u0119 i w r\u00f3\u017cnym stopniu maj\u0105 udzia\u0142 w boskim Logosie. Dzi\u0119ki Objawieniu si\u0119 ca\u0142ego Logosu w osobie Chrystusa pe\u0142ni\u0119 prawdy o Bogu i cz\u0142owieku oraz pe\u0142ne uczestnictwo w mocy boskiego Logosu maj\u0105 oczywi\u015bcie tylko chrze\u015bcijanie.<\/strong> Natomiast zar\u00f3wno objawienie starotestamentowe, jak te\u017c filozofia s\u0105 tylko cz\u0119\u015bciowym odkryciem prawdy.
\nCho\u0107 Logos spermatikos jest oryginaln\u0105 koncepcj\u0105 Justyna, to zosta\u0142a ona zainspirowana trzema r\u00f3\u017cnymi tradycjami: filozoficznymi tradycjami neoplatonizmu i stoicyzmu, judaizmem hellenistycznym, zw\u0142aszcza nauk\u0105 Filona Aleksandryjskiego o bytach po\u015brednich mi\u0119dzy Bogiem i lud\u017ami, oraz oczywi\u015bcie wcze\u015bniejsz\u0105 tradycj\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105, zw\u0142aszcza dotycz\u0105c\u0105 zdolno\u015bci naturalnego poznania Boga (Rz 1-2). Kategoria Logos spermatikos pozwoli\u0142a Justynowi nie tylko dostrzec ziarna prawdy w innych tradycjach religijnych i filozoficznych, ale uzupe\u0142niona o koncepcj\u0119 Logosu pe\u0142nego (mo\u017cna by j\u0105 okre\u015bli\u0107 jako Logos totus), okaza\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kluczowa w prezentacji chrze\u015bcija\u0144stwa jako jedynej i najpe\u0142niejszej ze wszystkich filozofii. Widziane w takiej perspektywie chrze\u015bcija\u0144stwo jest nauk\u0105 uniwersaln\u0105, pe\u0142ni\u0105 takiego poznania prawdy, kt\u00f3rej wszyscy inni poszukuj\u0105 niejako po omacku.<\/strong>
\nTaka optyka by\u0142a i nadal pozostaje podstaw\u0105 misyjnego zaanga\u017cowania chrze\u015bcijan w g\u0142oszenie Ewangelii wszystkim ludziom. Dla Justyna pe\u0142nia prawdy znajdowa\u0142a si\u0119 tylko w chrze\u015bcija\u0144stwie, za\u015b w pozosta\u0142ych religiach czy kulturach obecne by\u0142y jedynie ziarna Logosu (semina Verbi)<\/strong>, elementy prawdy. Na podstawie nauki o Logosie rozsianym Justyn opracowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 teologi\u0119 historii zbawienia. Wed\u0142ug apologety istnieje tylko jedna historia zbawienia ludzko\u015bci, zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w, Grek\u00f3w, jak i barbarzy\u0144c\u00f3w, i jest ona histori\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105, gdy\u017c kieruje ni\u0105 B\u00f3g objawiaj\u0105cy si\u0119 na r\u00f3\u017cne sposoby, a ostatecznie w osobie swojego Syna. Poniewa\u017c to w\u0142a\u015bnie w historii dokonuje si\u0119 zbawienie cz\u0142owieka, ka\u017cdy jest zaproszony do prowadzenia \u017cycia zgodnie z zasadami Logosu, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 poznane poprzez wiar\u0119, jak w przypadku chrze\u015bcijan, albo za pomoc\u0105 naturalnego \u015bwiat\u0142a rozumu<\/strong> ludzkiego. Zbawczy plan Boga jest wi\u0119c propozycj\u0105 dla wszystkich ludzi.
\nDo \u017byd\u00f3w B\u00f3g przemawia\u0142 przez prorok\u00f3w, do pogan poprzez prawd\u0119 \u201eobjawienia naturalnego\u201d, przeznaczon\u0105 do odkrycia rozumem, natomiast do wszystkich poprzez Ewangeli\u0119 swego wcielonego Syna.<\/strong>Warto postawi\u0107 sobie pytanie, czy B\u00f3g, kt\u00f3ry si\u0119 objawi\u0142 w tradycji hebrajskiej i w Jezusie Chrystusie, zawar\u0142 r\u00f3wnie\u017c z \u201epoganami\u201d jak\u0105\u015b form\u0119 zbawczego \u201eprzymierza\u201d, tak \u017ce i oni mog\u0105 by\u0107 nazywani \u201eludami Boga\u201d, \u201eludami Boga przymierza\u201d. Z problemem przynale\u017cno\u015bci \u201einnych\u201d do historii zbawienia i ich zwi\u0105zku przymierza z Bogiem \u017cywym \u0142\u0105czy si\u0119 problem objawienia Boga ludziom poprzez histori\u0119 \u201ewiele razy i na wiele sposob\u00f3w\u201d, nim objawi\u0142 si\u0119 \u201eostatecznie w tych dniach \u2026 przez Syna\u201d (Hbr 1, 1-2). Autor listu do Hebrajczyk\u00f3w mia\u0142 na my\u015bli objawienia Boga przez prorok\u00f3w tradycji hebrajskiej, Jacques Dupuis w ksi\u0105\u017cce \u201eChrze\u015bcija\u0144stwo i religie\u201d stawia jednak pytanie, czy nie nale\u017cy poszerzy\u0107 perspektywy otwartej przez tekst na ca\u0142o\u015b\u0107 historii ludzko\u015bci. Je\u015bli w plan Bo\u017cych przymierzy i w histori\u0119 zbawienia s\u0105 w\u0142\u0105czone wszystkie narody, to czy\u017c nie nale\u017ca\u0142oby wnioskowa\u0107, \u017ce w jaki\u015b spos\u00f3b, niechby nawet wst\u0119pny i niepe\u0142ny, B\u00f3g objawi\u0142 si\u0119 w ich historii przez s\u0142owa objawiaj\u0105ce i zbawcze gesty?
\nCzy mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce w innych tradycjach religijnych, w pami\u0119ci zapisanej w ich \u015bwi\u0119tych ksi\u0119gach jak te\u017c w ich \u017cywej praktyce religijnej, mamy do czynienia ze \u015bladami s\u0142\u00f3w Boga i gest\u00f3w zbawczych, \u201er\u00f3\u017cnym obliczem Bosko\u015bci\u201d, kt\u00f3re mo\u017cna odkry\u0107, wydoby\u0107 i uhonorowa\u0107. Jacques Dupois stawia kontrowersyjn\u0105 tez\u0119, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 Ducha \u015awi\u0119tego dosi\u0119ga wyznawc\u00f3w innych religii za po\u015brednictwem ich tradycji. Jest to szokuj\u0105ce stwierdzenie. Czy niebiblijne Ksi\u0119gi mog\u0105 po\u015bredniczy\u0107 w dzia\u0142alno\u015bci Ducha w \u017cyciu religijnym ich wyznawc\u00f3w? W jaki spos\u00f3b j\u0105 wspomagaj\u0105 i u\u0142atwiaj\u0105 do\u015bwiadczenie religijne? W jaki spos\u00f3b wzywaj\u0105 wyznawc\u00f3w tych religii do pos\u0142usze\u0144stwa wierze, kt\u00f3ra zbawia? Czy jest rzecz\u0105 mo\u017cliw\u0105, by teologia zebra\u0142a w \u015awi\u0119tych Ksi\u0119gach innych tradycji religijnych \u017cniwo autentycznego objawienia Bo\u017cego \u2013 prawdziwe S\u0142owo Boga skierowane do ludzi? Je\u015bli w innych tradycjach religijnych istnieje prawdziwe, cho\u0107 niepe\u0142ne, po\u015brednictwo tajemnicy, wynika z tego, ze mog\u0105 one s\u0142u\u017cy\u0107 jako \u201edrogi\u201d czy \u201e\u015bcie\u017cki\u201d zbawienia swoim cz\u0142onkom.
\nTaka dzia\u0142alno\u015b\u0107 innych tradycji religijnych w porz\u0105dku zbawienia powinna oczywi\u015bcie, patrz\u0105c na to z chrze\u015bcija\u0144skiego punktu widzenia, zawsze by\u0107 umieszczana w globalnym planie Boga wobec ludzko\u015bci, kt\u00f3ry sw\u00f3j szczyt znajduje w Wydarzeniu Jezusa Chrystusa.<\/strong> B\u00f3g, cho\u0107 wypowiedzia\u0142 swoje ostateczne S\u0142owo w Jezusie Chrystusie, cho\u0107 m\u00f3wi\u0142 przez prorok\u00f3w Starego Testamentu, wypowiedzia\u0142 pocz\u0105tkowe lub zarodkowe s\u0142owa do ludzi przez prorok\u00f3w innych narod\u00f3w \u2013 s\u0142owa, kt\u00f3rych \u015blady mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w Ksi\u0119gach \u015awi\u0119tych \u015bwiatowych tradycji religijnych. S\u0142owo ostateczne nie wyklucza innych s\u0142\u00f3w: wprost przeciwnie, zak\u0142ada je. Nie mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce pierwszym s\u0142owem by\u0142o s\u0142owo zapisane w Starym Testamencie. Nie: to w\u0142a\u015bnie ten dokument za\u015bwiadcza, \u017ce B\u00f3g przemawia\u0142 do narod\u00f3w wcze\u015bniej, nim zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Izraela. Gwarancj\u0105 tego s\u0105 przymierza Boga z Adamem i z Noem i za\u017cy\u0142o\u015b\u0107 w obu przypadkach, z jak\u0105 B\u00f3g odnosi si\u0119 do ludzi.<\/strong> \u015awi\u0119te Ksi\u0119gi narod\u00f3w reprezentuj\u0105 wi\u0119c, razem ze Starym i Nowym Testamentem, r\u00f3\u017cne sposoby i formy, w jakich B\u00f3g zwraca si\u0119 do ludzi w ci\u0105g\u0142ym procesie Bo\u017cego samo-objawienia skierowanego do nich. \u201eZiarna S\u0142owa\u201d zawarte w wierzeniach innych religii s\u0105 s\u0142owami zarodkowymi i pocz\u0105tkowymi Boga, w kt\u00f3rych jest te\u017c obecny wp\u0142yw Ducha.
\nWp\u0142yw Ducha jest powszechny. Rozci\u0105ga si\u0119 na s\u0142owa kierowane przez Boga do ludzko\u015bci w ka\u017cdym okresie Jego samo-objawienia. To \u015bw. Tomasz z Akwinu napisa\u0142 cytuj\u0105c Ambrozjastera: Omne verum a quocumque dicatur a Spiritu Sancto est (\u201eKa\u017cda prawda, niezale\u017cnie przez kogo powiedziana, pochodzi od Ducha \u015awi\u0119tego\u201d) (S.T., I, II, 109, 1, ad 1). Ka\u017cda prawda pochodzi od Boga, kt\u00f3ry jest Prawd\u0105, i winna by\u0107 jako taka szanowana, niezale\u017cnie od tego, jakim kana\u0142em do nas dociera. S\u0142owa Boga i objawienia Bo\u017cego nie nale\u017cy pojmowa\u0107 jak monolitu, lecz jako rzeczywisto\u015b\u0107 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 i kompleksow\u0105. I tu wracam do zasadniczej kwestii. Oto teza, kt\u00f3r\u0105 chc\u0119 zaproponowa\u0107:<\/p>\n

Mo\u017ce poga\u0144skie intuicje na temat umieraj\u0105cego b\u00f3stwa, wyst\u0119puj\u0105ce w kulturach ca\u0142ego \u015bwiata, to maska pod kt\u00f3r\u0105 Jedyny B\u00f3g ukrywa\u0142 si\u0119 od pocz\u0105tku? By\u0107 mo\u017ce prawda jest rozrzucona w wielu mitach po ca\u0142ym \u015bwiecie, a nie tylko w Biblii. Czy poga\u0144skie mity mog\u0142y zapowiada\u0107 wcielenie?<\/p><\/blockquote>\n

Clive Staples Lewis (autor \u201eOpowie\u015bci z Narnii\u201d) w eseju \u201eMit sta\u0142 si\u0119 faktem\u201d, napisa\u0142: \u201eIstot\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa stanowi mit, kt\u00f3ry jest r\u00f3wnie\u017c faktem. Stary mit o umieraj\u0105cym Bogu, nie przestaj\u0105c by\u0107 mitem, schodzi z nieba legendy i wyobra\u017ani na ziemi\u0119 historii. Wydarza si\u0119 w okre\u015blonym dniu, w konkretnym miejscu\u201d. Archetyp umieraj\u0105cego boga staje si\u0119 prawd\u0105, staje si\u0119 rzeczywistym i historycznym wydarzeniem.
\nW powie\u015bci Marguerite Steedman \u201eUcieczka do Avalonu\u201d jednym z bohater\u00f3w jest wierny s\u0142uga i przyjaciel J\u00f3zefa z Arymatei \u2013 Grek Filon, kt\u00f3ry zosta\u0142 w m\u0142odo\u015bci wtajemniczony w misteria dionizyjskie. Gdy poznaje on Jezusa, zaczyna widzie\u0107 w nim urzeczywistnienie swojej wiary. Dostrzega pewn\u0105 analogi\u0119 symboliki u\u017cywanej przez Jezusa z atrybutami \u0142\u0105czonymi z Dionizosem. Wszystko to naprowadza go na przekonanie, ze Jezus jest Bogiem i ostatecznie ten cz\u0142owiek, nie b\u0119d\u0105cy \u017bydem i nie znaj\u0105cy religii \u017cydowskiej, wcze\u015bniej ni\u017c wielu \u017byd\u00f3w, oczekuj\u0105cych na przyj\u015bcie Mesjasza, staje si\u0119 wyznawc\u0105 Jezusa Chrystusa.<\/p>\n

Wed\u0142ug Lewisa poga\u0144skie mity o umieraj\u0105cym i wracaj\u0105cym do \u017cycia b\u00f3stwie, odzwierciedlaj\u0105 t\u0119sknot\u0119 wszczepion\u0105 przez Boga, aby przygotowa\u0107 ludzko\u015b\u0107 na Wcielenie. Te poga\u0144skie intuicje s\u0105 oczywi\u015bcie niedoko\u0144czone i niepe\u0142ne, pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 alegori\u0105 i my\u015bleniem mitycznym, zapowiadaj\u0105 jednak najlepsz\u0105 opowie\u015b\u0107 \u2013 Dobr\u0105 Nowin\u0119, \u017ce Jedyny prawdziwy B\u00f3g, naprawd\u0119 sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem, umar\u0142 na krzy\u017cu dla naszego zbawienia, a potem, pokonawszy \u015bmier\u0107, zmartwychwsta\u0142. Lewis zastanawia\u0142 si\u0119 nawet, czy niekt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142czesnym ludziom nie nale\u017cy przedstawi\u0107 najpierw przedchrze\u015bcija\u0144skich, poga\u0144skich intuicji, aby przygotowa\u0107 ich odpowiednio na przyj\u0119cie Ewangelii.<\/p><\/blockquote>\n

R\u00f3wnie\u017c Odo Casela twierdzi , \u017ce misteria poga\u0144skie by\u0142y szko\u0142\u0105, przygotowaniem dla chrze\u015bcija\u0144stwa, podobnie jak takim przygotowaniem by\u0142 Stary Testament. To, czego poga\u0144stwo szuka\u0142o i oczekiwa\u0142o w misteriach, a nawet o wiele wi\u0119cej, przynios\u0142o z sob\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwo. To w\u0142a\u015bnie i jeszcze wiele wi\u0119cej zawiera w sobie chrze\u015bcija\u0144ska liturgia. Czego szukali bowiem poganie w misteriach o odradzaj\u0105cych si\u0119 bogach? Przedstawiali w dramatach misteryjnych \u017cycie i cierpienie b\u00f3stwa, aby samemu otrzyma\u0107 udzia\u0142 w nie\u015bmiertelnym \u017cyciu bog\u00f3w i w ten spos\u00f3b znale\u017a\u0107 zbawienie. A to w\u0142a\u015bnie przynios\u0142o chrze\u015bcija\u0144stwo.
\nBiblista Ronald H. Nash podaje nast\u0119puj\u0105ce r\u00f3\u017cnice:
\n1. Poga\u0144scy bogowie-zbawiciele nie umierali za kogo\u015b innego, dlatego \u015bmier\u0107 Boga-cz\u0142owieka w miejsce cz\u0142owieka jest czym\u015b unikalnym.
\n2. Chrystus umar\u0142 za grzechy, jak \u017caden z poga\u0144skich bog\u00f3w.
\n3. Jezus umar\u0142 raz na zawsze (Hbr7, 27; 9, 25-28; 10, 10-14), podczas gdy bogowie czczeni w misteriach umierali corocznie.
\n4. Ozyrys, Attis czy Adonis ponie\u015bli \u015bmier\u0107 w wyniku r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bci, natomiast Jezus z\u0142o\u017cy\u0142 swe \u017cycie dobrowolnie.
\n5. \u015amier\u0107 Jezusa jest wydarzeniem historycznym, natomiast \u015bmier\u0107 bog\u00f3w-zbawc\u00f3w jest tylko mitycznym dramatem \u2013 alegori\u0105 odradzaj\u0105cej si\u0119 przyrody.
\nRoman Zaj\u0105c
\nhttp:\/\/www.kosciol.pl\/article.php\/20070129232607667\/print<\/a>
\ni na koniec esej\u00a0C.S. Lewis \u2013 Esej: \u201eWielki cud\u201d [1945]\n<\/div>\n

Zadaje si\u0119 teraz cz\u0119sto pytanie, czy nie mogliby\u015bmy mie\u0107 chrze\u015bcija\u0144stwa pozbawionego jego cudownych element\u00f3w lub, jak m\u00f3wi\u0105 ludzie o to pytaj\u0105cy, \u201euwolnionego\u201d od nich, chrze\u015bcija\u0144stwa z przemilczanymi cudami. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce t\u0105 jedyn\u0105 religi\u0105 na \u015bwiecie, a w ka\u017cdym razie jedyn\u0105 znan\u0105 mi, z kt\u00f3r\u0105 nie mo\u017cna tego zrobi\u0107, jest chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/strong> W religii takiej jak buddyzm usuni\u0119cie cud\u00f3w przypisywanych w niekt\u00f3rych bardzo p\u00f3\u017anych \u017ar\u00f3d\u0142ach Gautamie Buddzie nie przynios\u0142oby \u017cadnej straty, w istocie bardzo by dobrze tej religii zrobi\u0142o, poniewa\u017c w jej przypadku cuda przewa\u017cnie pozostaj\u0105 w sprzeczno\u015bci z jej nauk\u0105. Nawet w przypadku religii takiej jak mahometanizm, gdyby usun\u0105\u0107 wydarzenia cudowne, nic istotnego nie uleg\u0142oby zmianie. Mieliby\u015bmy nadal wielkiego proroka g\u0142osz\u0105cego swoje dogmaty bez wprowadzania jakichkolwiek cud\u00f3w; maj\u0105 one tylko charakter dygresji czy iluminowanych inicja\u0142\u00f3w.
\nPod \u017cadnym pozorem nie mo\u017cna tego uczyni\u0107 z chrze\u015bcija\u0144stwem poniewa\u017c przekaz chrze\u015bcija\u0144ski jest w\u0142a\u015bnie opowie\u015bci\u0105 o jednym wielkim cudzie, chrze\u015bcija\u0144ska afirmacja dotyczy tego, co istnieje poza wszelk\u0105 przestrzeni\u0105 i czasem, nie stworzone przez nikogo, nie\u015bmiertelne, co wesz\u0142o w natur\u0119, w ludzk\u0105 natur\u0119, zst\u0105pi\u0142o do swojego w\u0142asnego wszech\u015bwiata i znowu wznios\u0142o si\u0119, zabieraj\u0105c natur\u0119, ze sob\u0105. Oto w\u0142a\u015bnie jeden wielki cud, je\u017celi go usun\u0105\u0107, nie pozostanie nic specyficznie chrze\u015bcija\u0144skiego. Mo\u017cna b\u0119dzie m\u00f3wi\u0107 o wielu wspania\u0142ych ludzkich elementach, kt\u00f3re chrze\u015bcija\u0144stwo dzieli z innymi systemami na \u015bwiecie, ale nie pozostanie nic, co by by\u0142o specyficznie chrze\u015bcija\u0144skie. I odwrotnie, je\u017celi cz\u0142owiek raz zaakceptuje ten wielki cud, to zobaczy, \u017ce wszystkie inne uznane chrze\u015bcija\u0144skie cuda, bo oczywi\u015bcie istniej\u0105 nie uznane chrze\u015bcija\u0144skie cuda, istniej\u0105 chrze\u015bcija\u0144skie legendy, tak samo jak poga\u0144skie legendy lub wsp\u00f3\u0142czesne legendy dziennikarskie \u2013 zobaczy, \u017ce wszystkie uznane chrze\u015bcija\u0144skie cuda stanowi\u0105 jego cz\u0119\u015b\u0107, \u017ce wszystkie one albo przygotowuj\u0105 na Wcielenie, albo je obrazuj\u0105, albo z niego wynikaj\u0105. Podobnie jak ka\u017cde naturalne wydarzenie ukazuje ca\u0142o\u015bciowy charakter wszech\u015bwiata w danym punkcie i czasie, tak ka\u017cdy cud obrazuje charakter Wcielenia.
\nJe\u017celi kto\u015b stawia kwesti\u0119, czy ten centralny wielki cud w chrze\u015bcija\u0144stwie jest jako taki prawdopodobny czy nie, musi mie\u0107 jasno\u015b\u0107, \u017ce tutaj nie da si\u0119 zastosowa\u0107 rodzaju prawdopodobie\u0144stwa propagowanego przez Hume\u2019a<\/strong> . Nie mo\u017cna tu m\u00f3wi\u0107 o prawdopodobie\u0144stwie opartym na statystyce, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 im cz\u0119\u015bciej rzecz mia\u0142a miejsce, tym wi\u0119ksze jest prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce zaistnieje ponownie (im cz\u0119\u015bciej do\u015bwiadcza\u0142o si\u0119 niestrawno\u015bci po jakiej\u015b potrawie, tym bardziej prawdopodobne, i\u017c po ponownej jej konsumpcji znowu czeka nas niestrawno\u015b\u0107). Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna rozpatrywa\u0107 prawdopodobie\u0144stwa Wcielenia w tym znaczeniu. W samej jego naturze le\u017cy to, \u017ce wydarzy\u0142o si\u0119 tylko raz<\/strong>. Ale te\u017c w samej naturze historii tego \u015bwiata le\u017cy to, i\u017c wydarza si\u0119 ona tylko raz: a je\u017celi Wcielenie w og\u00f3le mia\u0142o miejsce, to jest ono g\u0142\u00f3wnym rozdzia\u0142em tej historii. Jest ono nieprawdopodobne w ten sam spos\u00f3b, w jaki nieprawdopodobna jest ca\u0142a natura, poniewa\u017c istnieje ona tylko raz i jej historia wydarzy si\u0119 tylko raz. Tak wi\u0119c, nale\u017cy zastosowa\u0107 w stosunku do niego zupe\u0142nie inne kryterium.<\/strong>
\nUwa\u017cam, i\u017c sta\u0107 nas na to. Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce mamy przed sob\u0105 r\u0119kopis jakiego\u015b wielkiego dzie\u0142a, symfonii albo powie\u015bci. Przychodzi kto\u015b i m\u00f3wi: \u201eZnalaz\u0142em nowy urywek tego r\u0119kopisu; jest to g\u0142\u00f3wny fragment tej symfonii czy te\u017c g\u0142\u00f3wny rozdzia\u0142 tej powie\u015bci. Tekst bez niego jest niekompletny. Oto brakuj\u0105cy fragment, kt\u00f3ry stanowi naprawd\u0119 centrum ca\u0142ego dzie\u0142a\u201d. Jedyna rzecz, jak\u0105 mo\u017cna by zrobi\u0107, to umie\u015bci\u0107 nowy urywek r\u0119kopisu w tym centralnym miejscu i wtedy zobaczy\u0107, jak oddzia\u0142uje na reszt\u0119 utworu. Gdyby ca\u0142ym swoim brzmieniem b\u0105d\u017a wymow\u0105 nadawa\u0142 nowe znaczenie pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci dzie\u0142a, gdyby powodowa\u0142 dostrzeganie w niej rzeczy do tej pory niezauwa\u017calnych, to s\u0105dz\u0119, \u017ce uzna\u0142oby si\u0119 go za autentyczny.<\/strong> Z drugiej strony, gdyby nie spe\u0142ni\u0142 tego zadania, wtedy bez wzgl\u0119du na to, jak by by\u0142 atrakcyjny sam w sobie, zosta\u0142by odrzucony.
\nCo jest tym brakuj\u0105cym rozdzia\u0142em w naszym przypadku, rozdzia\u0142em, kt\u00f3ry proponuj\u0105 chrze\u015bcijanie? Historia Wcielenia jest histori\u0105 zst\u0105pienia i zmartwychwstania. Kiedy u\u017cywam tu s\u0142owa \u201ezmartwychwstanie\u201d, nie mam na my\u015bli tylko pierwszych kilku godzin czy pierwszych kilku tygodni zwi\u0105zanych z faktem Zmartwychwstania. M\u00f3wi\u0119 o tym ca\u0142ym ogromnym wzorcu zst\u0105pienia g\u0142\u0119boko w d\u00f3\u0142, a potem wst\u0105pienia z powrotem do g\u00f3ry. Zmartwychwstaniem zazwyczaj nazywamy, \u017ce tak to okre\u015bl\u0119, sam \u00f3w punkt, w kt\u00f3rym nast\u0119puje zmiana kierunku. Zastan\u00f3wmy si\u0119, czym jest zst\u0105pienie. Zej\u015bciem nie tylko w cz\u0142owiecze\u0144stwo, lecz w te dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy, kt\u00f3re poprzedzaj\u0105 narodziny cz\u0142owieka, w ci\u0105gu kt\u00f3rych podobno wszyscy powtarzamy w skr\u00f3cie dziwne przedludzkie i podludzkie formy \u017cycia, i zej\u015bciem jeszcze ni\u017cej do formy martwego cia\u0142a, czego\u015b, co wkr\u00f3tce \u2013 gdyby ruch wst\u0119puj\u0105cy si\u0119 nie rozpocz\u0105\u0142 \u2013 przesta\u0142oby w og\u00f3le istnie\u0107 w postaci organicznej i cofn\u0119\u0142oby si\u0119 do stanu nieorganicznego, jak si\u0119 to dzieje ze wszystkimi zmar\u0142ymi cia\u0142ami. Mo\u017cna tu pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 obrazem kogo\u015b schodz\u0105cego na sam d\u00f3\u0142 i pog\u0142\u0119biaj\u0105cego dno morskie. Albo obrazem silnego cz\u0142owieka pr\u00f3buj\u0105cego d\u017awign\u0105\u0107 bardzo du\u017cy, trudny do uchwycenia ci\u0119\u017car. Nachyla si\u0119 do ziemi i z wysi\u0142kiem wsuwa si\u0119 pod niego tak, \u017ce sam niknie nam z oczu: a wtedy z wolna wyprostowuje si\u0119 i rusza z miejsca z ca\u0142ym tym ci\u0119\u017carem ko\u0142ysz\u0105cym si\u0119 na jego barkach. Mo\u017cna te\u017c przywo\u0142a\u0107 obraz nurka, kt\u00f3ry po kolei zrzuca cz\u0119\u015bci garderoby, rozbiera si\u0119 do naga, po czym mignie tylko w powietrzu i ju\u017c sunie w d\u00f3\u0142 poprzez zielon\u0105, ciep\u0142\u0105, roz\u015bwietlon\u0105 s\u0142o\u0144cem wod\u0119, opuszcza si\u0119 ni\u017cej w wod\u0119 czarn\u0105 jak smo\u0142a, zimn\u0105, lodowat\u0105, na sam d\u00f3\u0142, w mu\u0142 i szlam; a potem zn\u00f3w kieruje si\u0119 ku g\u00f3rze, jego p\u0142uca prawie p\u0119kaj\u0105, zmierza znowu do zielonej i ciep\u0142ej, nas\u0142onecznionej wody, a w ko\u0144cu wydostaje si\u0119 na \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne, trzymaj\u0105c w r\u0119ku co\u015b ociekaj\u0105cego, po co schodzi\u0142 w d\u00f3\u0142. To co\u015b to ludzka natura, ale te\u017c zwi\u0105zana z ni\u0105 ca\u0142a natura, nowy wszech\u015bwiat. To powi\u0105zanie mi\u0119dzy ludzk\u0105 natur\u0105 a natur\u0105 w og\u00f3lno\u015bci jest zagadnieniem, kt\u00f3rego \u017cadn\u0105 miar\u0105 nie jestem w stanie rozwin\u0105\u0107 dzisiejszego wieczoru, bo trzeba by tu wyg\u0142osi\u0107 odr\u0119bne kazanie. Brzmi to zaskakuj\u0105co, ale wierz\u0119, \u017ce tak jest.<\/p>\n

Kiedy wi\u0119c pomy\u015blimy o tym obrazie \u2013 wzorcu ogromnego nurkowania do dna, w g\u0142\u0119biny wszech\u015bwiata, i o powrocie do g\u00f3ry, do \u015bwiat\u0142a, natychmiast dostrze\u017cemy, jak jest on na\u015bladowany i odwzorowywany w elementach \u015bwiata natury: w zej\u015bciu ziarna w gleb\u0119 i jego wznoszeniu si\u0119 znowu w p\u0119dach ro\u015blin. Jest r\u00f3wnie\u017c wiele r\u00f3\u017cnych spraw w naszym \u017cyciu duchowym, gdzie co\u015b musi zosta\u0107 unicestwione lub z\u0142amane, po to, by mog\u0142o odrodzi\u0107 si\u0119 jasne, mocne i wspania\u0142e. Analogia jest oczywista. W tym sensie ta doktryna pasuje doskonale, w istocie tak doskonale, \u017ce natychmiast przychodzi na my\u015bl podejrzenie. Czy nie pasuje ona zbyt dobrze?<\/p><\/blockquote>\n

Innymi s\u0142owy, czy przekaz chrze\u015bcija\u0144ski nie pokazuje wzorca schodzenia i ponownego wznoszenia si\u0119, poniewa\u017c nale\u017cy to nieod\u0142\u0105cznie do wszystkich na \u015bwiecie religii przyrody? Czytali\u015bmy o tym w Z\u0142otej ga\u0142\u0119zi . S\u0142yszeli\u015bmy wszyscy o Adonisie<\/strong> i znamy opowie\u015bci o ca\u0142ej reszcie tego do\u015b\u0107 nudnego towarzystwa; czy\u017c ta opowie\u015b\u0107 nie jest jeszcze jednym wariantem o tym samym, o \u201eumieraj\u0105cym Bogu\u201d? Owszem tak, i to czyni problem delikatnym. To, co zawsze twierdzi antropologiczna krytyka chrze\u015bcija\u0144stwa, jest ca\u0142kowit\u0105 prawd\u0105. Chrystus jest postaci\u0105, tego rodzaju. I w tym oto miejscu widzimy co\u015b bardzo osobliwego.<\/p>\n

Kiedy po raz pierwszy, wyr\u00f3s\u0142szy z dzieci\u0144stwa, czyta\u0142em Ewangelie, mia\u0142em g\u0142ow\u0119 pe\u0142n\u0105 tego wszystkiego, mit\u00f3w o umieraj\u0105cym Bogu, tre\u015bci Z\u0142otej ga\u0142\u0119zi, i tak dalej. Idea ta wtedy jawi\u0142a mi si\u0119 jako bardzo poetyczna, tajemnicza i o\u017cywiaj\u0105ca. Nigdy nie zapomn\u0119, swego rozczarowania i zniech\u0119cenia, kiedy si\u0119gn\u0105wszy po Ewangeli\u0119, nie znalaz\u0142em prawie zupe\u0142nie nic na ten temat. W Nowym Testamencie metafora ziarna padaj\u0105cego w ziemi\u0119 wyst\u0119puje w zwi\u0105zku z tym tematem chyba dwa razy , o reszcie raczej nie ma mowy. Wyda\u0142o mi si\u0119 to zadziwiaj\u0105ce. By\u0142 tu umieraj\u0105cy B\u00f3g zawsze symbolizuj\u0105cy zbo\u017ce: widzimy Go trzymaj\u0105cego w r\u0119ku przetworzone ziarna zbo\u017ca, czyli chleb, i m\u00f3wi\u0105cego: \u201eTo jest Cia\u0142o moje\u201d : z mego punktu widzenia, tak jak to wtedy rozumia\u0142em, chyba On nie u\u015bwiadamia\u0142 sobie, co m\u00f3wi. Oczywi\u015bcie je\u017celi gdziekolwiek, to w\u0142a\u015bnie tam owo powi\u0105zanie mi\u0119dzy przekazem chrze\u015bcija\u0144skim a zbo\u017cem musia\u0142oby si\u0119 pojawi\u0107: domaga\u0142 si\u0119 tego ca\u0142y kontekst. Wszystko jednak toczy si\u0119 tak, jak gdyby g\u0142\u00f3wny aktor, a zw\u0142aszcza Jego otoczenie by\u0142o ca\u0142kowicie nie\u015bwiadome tego, co robi. Mamy tu sytuacj\u0119 tak\u0105, jak gdyby doskona\u0142y opis w\u0119\u017ca morskiego przedstawiali nam ludzie sprawiaj\u0105cy wra\u017cenie, \u017ce nigdy nie s\u0142yszeli o w\u0119\u017cach morskich. Ujmuj\u0105c to inaczej, dlaczego tak si\u0119 sta\u0142o, i\u017c jedyny przypadek \u201eumieraj\u0105cego Boga\u201d, kt\u00f3ry mo\u017cna by przyj\u0105\u0107 za historyczny, zdarzy\u0142 si\u0119 u ludu (i to jedynego w ca\u0142ym \u015bwiecie \u015br\u00f3dziemnomorskim), kt\u00f3ry nie wykazywa\u0142 \u017cadnych \u015blad\u00f3w tej religii przyrody i chyba rzeczywi\u015bcie nic o niej nie wiedzia\u0142? Dlaczego wi\u0119c nagle w\u015br\u00f3d niego wszystko to ma miejsce?<\/p><\/blockquote>\n

G\u0142\u00f3wny aktor, m\u00f3wi\u0105c z ludzkiego punktu widzenia, robi wra\u017cenie, jakby nie mia\u0142 poj\u0119cia, jakim echem odbij\u0105 si\u0119 jego s\u0142owa (i cierpienia) w poga\u0144skim umy\u015ble. No c\u00f3\u017c, jest jedna hipoteza, kt\u00f3ra mo\u017ce to wyt\u0142umaczy\u0107. Mo\u017ce Kr\u00f3l Zbo\u017ca, nie wyst\u0119puje w tej ksi\u0119dze, poniewa\u017c wyst\u0119puje w niej Ten, kt\u00f3rego obrazem by\u0142 Kr\u00f3l Zbo\u017ca?<\/strong> Mo\u017ce wyobra\u017cenie jest nieobecne, poniewa\u017c tu nareszcie jest obecna rzecz wyobra\u017cana? Mo\u017ce brak jest cieni, gdy\u017c przedmiot rzucaj\u0105cy cie\u0144 sam si\u0119 pojawi\u0142? Zbo\u017ce jako takie stanowi dalek\u0105 imitacj\u0119 rzeczywisto\u015bci nadprzyrodzonej; czego\u015b, co umiera i znowu powraca do \u017cycia, zst\u0119puje i ponownie wznosi si\u0119 ponad wszelk\u0105 natur\u0119. Element ten wyst\u0119puje w naturze, poniewa\u017c najpierw istnia\u0142 w samym Bogu.<\/strong> W ten spos\u00f3b wychodzimy poza religie przyrody i poza natur\u0119 do Kogo\u015b, kogo si\u0119 nie t\u0142umaczy, lecz kt\u00f3ry t\u0142umaczy, nie co prawda bezpo\u015brednio religie przyrody, lecz ca\u0142e to charakterystyczne funkcjonowanie natury, na kt\u00f3rym opiera\u0142y si\u0119 religie przyrody. Taki by\u0142 pierwszy pow\u00f3d mojego zdziwienia. Wszystko to uk\u0142ada\u0142o si\u0119 w bardzo szczeg\u00f3lny spos\u00f3b, m\u00f3wi\u0105c mi co\u015b o naturze w spos\u00f3b pe\u0142niejszy ni\u017c to, co przedtem dostrzega\u0142em, jednocze\u015bnie za\u015b samo pozostawa\u0142o zupe\u0142nie na zewn\u0105trz i ponad religiami przyrody.
\nJest jeszcze druga sprawa. My, z naszymi dzisiejszymi demokratycznymi i arytmetycznymi za\u0142o\u017ceniami, \u017cyczyliby\u015bmy sobie i wr\u0119cz oczekujemy r\u00f3wnego startu dla wszystkich w ich poszukiwaniu Boga. Pokutuje w nas obraz wielkich dr\u00f3g zbiegaj\u0105cych si\u0119 ze wszystkich kierunk\u00f3w, a na nich \u017cyczliwie usposobionych ludzi, my\u015bl\u0105cych podobnie i coraz bardziej zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 ku sobie. Jak\u017ce szokuj\u0105cym przeciwie\u0144stwem tego jest opowie\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144ska! Jeden nar\u00f3d wybrany spo\u015br\u00f3d wszystkich innych; nar\u00f3d ci\u0105gle do\u015bwiadczany i wystawiany na pr\u00f3by. Niekt\u00f3rzy gin\u0105 na pustyni jeszcze przed dotarciem do Palestyny; inni \u017cyj\u0105 w Babilonie: jeszcze inni oboj\u0119tniej\u0105. Wszystko to coraz bardziej si\u0119 zaw\u0119\u017ca, a\u017c wreszcie schodzi si\u0119 w ma\u0142ym punkciku, tak male\u0144kim jak zako\u0144czenie w\u0142\u00f3czni: widzimy modl\u0105c\u0105 si\u0119 \u017cydowsk\u0105 panienk\u0119. Oto do czego zaw\u0119zi\u0142a si\u0119 ca\u0142a ludzka natura, zanim nast\u0119puje Wcielenie. Zupe\u0142nie inaczej ni\u017c tego oczekiwali\u015bmy, ale wcale rzecz jasna nie inaczej ni\u017c zdaje si\u0119 wygl\u0105da\u0107 \u2013 jak pokazuje przyroda \u2013 og\u00f3lny Bo\u017cy spos\u00f3b dzia\u0142ania.
\nWszech\u015bwiat jest do\u015b\u0107 szokuj\u0105co selektywnym, niedemokratycznym miejscem, gdzie po\u015br\u00f3d najwyra\u017aniej niesko\u0144czonej przestrzeni stosunkowo ma\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zajmuje materia wszelkiego rodzaju. Spo\u015br\u00f3d gwiazd mo\u017ce tylko jedna ma planety: spo\u015br\u00f3d za\u015b planet w og\u00f3le tylko jedna, jak wiele na to wskazuje, jest w stanie podtrzymywa\u0107 \u017cycie organiczne. Spo\u015br\u00f3d zwierz\u0105t tylko jeden gatunek jest rozumny. Selekcja, jak\u0105 obserwujemy w naturze, i przera\u017caj\u0105ce spustoszenie, kt\u00f3re ona za sob\u0105 poci\u0105ga, z ludzkiego punktu widzenia wydaje si\u0119 czym\u015b strasznym i niesprawiedliwym. Selekcyjno\u015b\u0107, z jak\u0105 mamy do czynienia w historii chrze\u015bcija\u0144skiej, nie nale\u017cy jednak do tego samego rodzaju. Ludzie, kt\u00f3rzy zostali wybrani, s\u0105 w pewnym sensie niesprawiedliwie wybrani do najwy\u017cszego zaszczytu, ale jest to r\u00f3wnie\u017c najwi\u0119ksze brzemi\u0119<\/strong>. Lud Izraela zdaje sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce to jego cierpienia zbawiaj\u0105 \u015bwiat.
\nR\u00f3wnie\u017c da si\u0119 zaobserwowa\u0107, jakie mo\u017cliwo\u015bci nier\u00f3wno\u015b\u0107 ta stwarza w \u0142onie spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej dla wszelkiego rodzaju tyranii i s\u0142u\u017calstwa. Z drugiej jednak strony daje si\u0119 zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sprzyja te\u017c mo\u017cliwo\u015bci zaistnienia czego\u015b bardzo dobrego \u2013 pokory i dobroci, i tej ogromnej rado\u015bci podziwu. (Nie jestem w stanie wyobrazi\u0107 sobie, jak zaradziliby\u015bmy nudzie \u015bwiata, w kt\u00f3rym nigdy nie mo\u017cna by spotka\u0107 nikogo bardziej inteligentnego, pi\u0119kniejszego czy silniejszego od nas. Nawet te t\u0142umy, kt\u00f3re szalej\u0105 za s\u0142awami pi\u0142karskimi i gwiazdami filmowymi, s\u0105 zbyt m\u0105dre na to, by pragn\u0105\u0107 tego rodzaju r\u00f3wno\u015bci!). Historia Wcielenia zdaje si\u0119 rzuca\u0107 nowe \u015bwiat\u0142o na \u00f3w element natury i ukazywa\u0107 po raz pierwszy, \u017ce element nier\u00f3wno\u015bci w naturze nie jest ani dobry, ani z\u0142y. Jest og\u00f3lnym motywem przebiegaj\u0105cym zar\u00f3wno przez dobro, jak i z\u0142o \u015bwiata natury: zaczynam te\u017c widzie\u0107 jego miejsce jako najwy\u017cszego pi\u0119kna w odkupionym wszech\u015bwiecie.
\nW ten spos\u00f3b, nie u\u015bwiadamiaj\u0105c sobie tego, przeszed\u0142em do punktu trzeciego. Ot\u00f3\u017c powt\u00f3rz\u0119, \u017ce selektywno\u015b\u0107 nie jest niesprawiedliwa, tak jak to pocz\u0105tkowo podejrzewali\u015bmy, bo wybrani do wielkich zaszczyt\u00f3w s\u0105 r\u00f3wnie\u017c wybranymi do wielkiego cierpienia, a ich cierpienie uzdrawia innych.<\/strong> We Wcieleniu mamy oczywi\u015bcie do czynienia z t\u0105 ide\u0105 zast\u0119powania i czerpania, gdzie jedna osoba korzysta z zas\u0142ug drugiej. W swojej najwy\u017cszej formie stanowi to samo centrum chrze\u015bcija\u0144stwa.<\/strong> Okazuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce ten sam rodzaj zast\u0119pstwa jest charakterystyczn\u0105 cech\u0105 lub, jak by powiedzia\u0142 muzyk, lejtmotywem natury.
\nWedle praw rz\u0105dz\u0105cych \u015bwiatem przyrody, \u017cadna istota nie mo\u017ce samodzielnie utrzyma\u0107 si\u0119 przy \u017cyciu. Ka\u017cdy i wszystko jest beznadziejnie zad\u0142u\u017cone u wszystkich i wszystkiego. W \u015bwiecie, jak na to teraz patrzymy, bywa to \u017ar\u00f3d\u0142em wielu okropno\u015bci: wszystkich okropie\u0144stw zwi\u0105zanych ze zwierz\u0119tami mi\u0119so\u017cernymi i najgorszych zwi\u0105zanych z paso\u017cytami, tymi potwornymi stworzeniami, kt\u00f3re \u017cyj\u0105 pod sk\u00f3r\u0105 innych zwierz\u0105t, i tak dalej.<\/p>\n

Mimo to, je\u017celi nagle spojrzymy na to w \u015bwietle historii chrze\u015bcija\u0144skiej, zobaczymy, i\u017c czerpanie z czego\u015b, z kogo\u015b innego, a tak\u017ce przyzwolenie, by ci inni z nas czerpali, samo w sobie nie jest z\u0142e, \u017ce w przypadku wszystkich tych zwierz\u0105t, insekt\u00f3w i okropno\u015bci widzimy tylko jedn\u0105 stron\u0119 medalu.<\/p><\/blockquote>\n

Je\u017celi si\u0119 nad tym zastanowi\u0107, to prawie wszystko, co w naturze jest dobre, r\u00f3wnie\u017c bierze si\u0119 z czerpania. Przecie\u017c dziecko, zar\u00f3wno przed, jak i po urodzeniu, \u017cyje kosztem matki, podobnie jak paso\u017cyt \u017cyj\u0105cy kosztem swojego \u017cywiciela. Jedno jest okropno\u015bci\u0105, drugie \u017ar\u00f3d\u0142em prawie ka\u017cdego naturalnego dobra w \u015bwiecie. Wszystko zale\u017cy od tego, co zrobimy z tej zasady.
\nI oto trzeci\u0105 drog\u0105 r\u00f3wnie\u017c doszed\u0142em do stwierdzenia, \u017ce to, co ukazuje Wcielenie, doskonale odpowiada temu, co zaobserwowa\u0142em w naturze, i \u2013 co wa\u017cne \u2013 za ka\u017cdym razem ukazuje to od innej strony. Je\u017celi akceptuj\u0119 ten hipotetyczny brakuj\u0105cy rozdzia\u0142, jakim jest Wcielenie, to stwierdzam, \u017ce zaczyna on o\u015bwietla\u0107 pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 r\u0119kopisu.<\/strong> Rzuca \u015bwiat\u0142o na wyst\u0119puj\u0105cy w przyrodzie wzorzec \u015bmierci i powt\u00f3rnych narodzin, po drugie selektywno\u015bci, a po trzecie zast\u0119powania i czerpania.
\nChc\u0119 teraz zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na spraw\u0119 bardzo zastanawiaj\u0105c\u0105. Wszystkie pozosta\u0142e religie \u015bwiata, o ile si\u0119 w nich rozeznaj\u0119, s\u0105 albo religiami przyrody, natury, albo antynatury. Religie natury s\u0105 to wszystkie znane religie starego, prostego, poga\u0144skiego rodzaju. Cz\u0142owiek rzeczywi\u015bcie si\u0119 upija\u0142 w \u015bwi\u0105tyni Bachusa. W \u015bwi\u0105tyni Afrodyty cudzo\u0142o\u017cy\u0142. Bardziej wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 form\u0105 religii natury by\u0142aby religia w pewnym sensie zapocz\u0105tkowana przez Bergsona (kt\u00f3ry jednak wycofa\u0142 si\u0119 z niej i umar\u0142 jako chrze\u015bcijanin), a kontynuowana w bardziej popularnej formie przez pana Bernarda Shawa. Religie antynatury to takie, jak hinduizm i stoicyzm, gdzie ludzie powiadaj\u0105: \u201eZamorz\u0119 g\u0142odem swoje cia\u0142o. Nie dbam o to, czy \u017cyj\u0119 czy umar\u0142em\u201d. Wszystko, co naturalne, nale\u017cy tu odrzuci\u0107; celem jest nirwana, apatia, negatywna duchowo\u015b\u0107. Religie natury po prostu potakuj\u0105 moim wrodzonym pragnieniom. Religie antynatury je neguj\u0105. Religie natury tylko udzielaj\u0105 nowej sankcji temu, co zawsze dot\u0105d my\u015bla\u0142em o \u015bwiecie w chwilach krzepko\u015bci i beztroskiej zwierz\u0119co\u015bci. Religie antynatury po prostu powtarzaj\u0105 to, co o nim my\u015bla\u0142em, b\u0119d\u0105c w nastroju zm\u0119czenia, dra\u017cliwo\u015bci lub wsp\u00f3\u0142czucia.
\nTu jednak mamy do czynienia z czym\u015b zupe\u0142nie innym. Tu jest co\u015b, co uczy, \u017ce w \u017cadnym przypadku nie wolno mi twierdzi\u0107, tak jak to czyni\u0105 stoicy, i\u017c \u015bmier\u0107 nie ma znaczenia. Nie istnieje bardziej od tego niechrze\u015bcija\u0144skie podej\u015bcie. \u015amier\u0107, kt\u00f3ra spowodowa\u0142a, \u017ce Ten, kt\u00f3ry jest samym \u017byciem, zap\u0142aka\u0142 przy grobie \u0141azarza i uroni\u0142 krwawe \u0142zy w Getsemani , jest przera\u017caj\u0105c\u0105 okropno\u015bci\u0105 i ohydnym poni\u017ceniem. (Pami\u0119taj\u0105 pa\u0144stwo wspania\u0142e stwierdzenie Thomasa Browne\u2019a: \u201eNie tyle boj\u0119 si\u0119 \u015bmierci, co si\u0119 jej wstydz\u0119\u201d?)
\nA jednak w jaki\u015b niewyt\u0142umaczalny spos\u00f3b \u015bmier\u0107 jest czym\u015b niesko\u0144czenie dobrym. Chrze\u015bcija\u0144stwo ani nie aprobuje, ani nie zaprzecza okropno\u015bci \u015bmierci, lecz m\u00f3wi mi o niej co\u015b zupe\u0142nie nowego. Ponadto nie umacnia ono, jak Nietzsche, mojego pragnienia, by by\u0107 silniejszym i inteligentniejszym ni\u017c inni ludzie. Z drugiej strony nie pozwala mi m\u00f3wi\u0107: \u201eO Panie, czy\u017c nie nast\u0105pi dzie\u0144, w kt\u00f3rym wszyscy b\u0119d\u0105 jednakowo dobrzy?\u201d To samo tyczy si\u0119 prawa zast\u0119powania. Chrze\u015bcija\u0144stwo nie pozwoli mi w \u017cadnym przypadku by\u0107 wyzyskiwaczem, post\u0119powa\u0107 jak paso\u017cyt w stosunku do innych ludzi, ale te\u017c nie pozwoli mi \u015bni\u0107 o \u017cyciu na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Ono nauczy mnie przyjmowa\u0107 z radosn\u0105 pokor\u0105 po\u015bwi\u0119cenie innych dla mnie, jak r\u00f3wnie\u017c przynagli, by samemu po\u015bwi\u0119ca\u0107 si\u0119 dla nich.
\nOto dlaczego uwa\u017cam Wielki Cud za brakuj\u0105cy rozdzia\u0142 powie\u015bci, rozdzia\u0142, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 ca\u0142a fabu\u0142a; oto dlaczego wierz\u0119, i\u017c B\u00f3g rzeczywi\u015bcie zanurkowa\u0142 do dna stworzenia i wynurzy\u0142 si\u0119, d\u017awigaj\u0105c na swoich barkach ca\u0142\u0105 odkupion\u0105 natur\u0119. Cuda, kt\u00f3re si\u0119 ju\u017c wydarzy\u0142y, oczywi\u015bcie s\u0105 \u2013 o czym Pismo \u015bwi\u0119te tak cz\u0119sto m\u00f3wi \u2013 pierwszymi owocami nadchodz\u0105cego lata wszech\u015bwiata . Chrystus zmartwychwsta\u0142, a wi\u0119c i my zmartwychwstaniemy. \u015awi\u0119ty Piotr przez kilka sekund szed\u0142 po wodzie , a przyjdzie dzie\u0144, kiedy nastanie uczyniony na nowo wszech\u015bwiat, niesko\u0144czenie pos\u0142uszny woli wyniesionych do chwa\u0142y i pe\u0142nych pos\u0142usze\u0144stwa ludzi, kiedy b\u0119dziemy w stanie robi\u0107 wszystko, kiedy b\u0119dziemy bogami, o kt\u00f3rych m\u00f3wi Pismo \u015bwi\u0119te.
\nWprawdzie jeszcze ci\u0105gle jest mro\u017ano, ale tak cz\u0119sto bywa wczesn\u0105 wiosn\u0105. Dwa tysi\u0105ce lat w tej skali stanowi tylko dzie\u0144 lub dwa. Naprawd\u0119 powinno si\u0119 m\u00f3wi\u0107: \u201eZmartwychwstanie mia\u0142o miejsce dwa tysi\u0105ce lat temu\u201d w tym samym duchu, w jakim m\u00f3wi si\u0119: \u201eWczoraj widzia\u0142em krokusa\u201d. Wiadomo przecie\u017c, zapowiedzi\u0105 czego jest krokus. Wiosna zbli\u017ca si\u0119 powoli, lecz wielk\u0105 rzecz\u0105 jest to, \u017ce najgorsze mamy ju\u017c poza sob\u0105. Istnieje oczywi\u015bcie ta r\u00f3\u017cnica, i\u017c w przypadku wiosny w przyrodzie krokus nie mo\u017ce decydowa\u0107 o tym, jak si\u0119 do niej odniesie. My mo\u017cemy. Posiadamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeciwstawienia si\u0119 wio\u015bnie i ponownego pogr\u0105\u017cenia w zimie wszech\u015bwiata, albo te\u017c przej\u015bcia do tego \u201ewznios\u0142ego przepychu pe\u0142ni lata\u201d, w kt\u00f3rym nasz Przewodnik, Syn Cz\u0142owieczy, ju\u017c przebywa i do kt\u00f3rego nas wzywa. Do nas nale\u017cy wyb\u00f3r, czy pos\u0142ucha\u0107 czy nie, czy umrze\u0107 podczas tej zimy, czy posuwa\u0107 si\u0119 naprz\u00f3d ku owej wio\u015bnie i temu latu.
\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeszcze sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu nasza znajomo\u015b\u0107 cywilizacji Bliskiego Wschodu by\u0142a niepomiernie ubo\u017csza. Dopiero w po\u0142owie XIX w. archeologowie angielscy odkryli w ruinach Niniwy, dawnej stolicy Asyrii, ogromn\u0105 bibliotek\u0119 kr\u00f3la Assurbanipala (668\u2013627 r. p.n.e.). Znaleziono tam ok. 25000 tabliczek glinianych,… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_sitemap_exclude":false,"_sitemap_priority":"","_sitemap_frequency":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[146,184,304,339,529,537],"class_list":["post-1015","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized","tag-archeologia-biblijna","tag-biblia","tag-enuma-elisz","tag-genesis","tag-mitologia","tag-monoteizm"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1015"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1015\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beniuk.gr5.pl\/apologetyka2\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}